Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı ile Topkapı Sarayı Müzesi uzmanlarının yürüttüğü ortak projede, 1426'dan 18. yüzyıla kadar uzanan perhiz ve masraf defterleri günümüz Türkçesiyle yorumlandı. Bu belgeler, saray mutfağının disiplinli, dengeli ve hatta dönemine göre oldukça "fit" sayılabilecek beslenme sistemini gözler önüne serdi.
👑 PERHİZ DEFTERİ AÇILDI: OSMANLI'NIN SOFRA SIRLARI ORTAYA SAÇILDI
Saray mutfağında yalnızca kebapçılar, tatlıcılar ve pilavcılar yoktu. "Perhizci Başı" adlı özel bir aşçı, hekimlerin verdiği reçetelere göre yağsız, baharatsız ve tıbbi yemekler hazırlar; padişahların ve hassas bünyelerin diyetine uygun tabaklar çıkarırdı. Belgeler, dönemin sağlık ve beslenme yaklaşımının ne kadar sistemli olduğunu ortaya koyuyor.
🍇 NANELİ ÜZÜM ŞERBETİ, KESTANE STOKU VE NARLA RAMAZAN SOFRASI
1554-55 yıllarına ait muhasebe kayıtları, saray mutfağında sadece 8 ayda yaklaşık 38 ton kırmızı üzüm, 1.700 kıyye badem, 804 kıyye incir ve 410 adet turunç tüketildiğini ortaya koyuyor. Mevsimsel beslenme anlayışı da oldukça belirgin: Ramazan aylarında nar, bayram haftasında kayısı, kış hazırlıklarında ise kestane ve kurutulmuş erik sofralara giriyordu.
🥣 SABAH ŞERBET, ÖĞLEN ET, AKŞAM SEBZE: ÜÇ ÖĞÜNLÜK SAĞLIK PLANI
Diyet defterlerine göre sarayda üç ana öğün vardı. Sabahları çorba ve bal şerbetiyle güne başlanırken, öğlen et ve pilav, akşam ise sebze ve tatlı dengesiyle günü sonlandıran menüler tercih edilirdi. Bu sistem günümüzdeki "denge diyeti" prensiplerine oldukça yakın bir yapı sergiliyor.
🥟 FATİH SULTAN MEHMET'İN 28 GÜNLÜK MANTI DETOKSU
En dikkat çekici detaylardan biri ise Fatih Sultan Mehmet'in tam 28 gün boyunca aralıksız mantı tükettiği kayıt! Ancak bu dönemde bile öğünlere yoğurt ve sebze eşlik ettiği not düşülmüş, yani tek yönlü değil, destekleyici öğelerle birlikte bir mantı diyeti uygulanmış.
