Evrensel burun spreyi aşısı geliştirildi: Grip, soğuk algınlığı ve alerjiye tek çözüm

ABD'li bilim insanları, öksürükten gribe, soğuk algınlığından bakteriyel akciğer enfeksiyonlarına kadar geniş bir yelpazede koruma sağlamayı hedefleyen tek dozluk bir burun spreyi aşısı geliştirdi. Üstelik yeni yaklaşımın alerjik tepkileri de hafifletebileceği belirtiliyor. Çalışma henüz insan klinik deneylerine ulaşmadı. Ancak uzmanlar erken aşamada olmasına rağmen elde edilen sonuçları 'heyecan verici' ve 'çığır açıcı' olarak nitelendiriyor. 200 YILLIK AŞI MANTIĞINA ALTERNATİF Araştırma, Stanford Üniversitesi bünyesindeki bir ekip tarafından yürütüldü ve sonuçları Science dergisinde yayımlandı. Mevcut aşıların temel mantığı, bağışıklık sistemini belirli bir patojene karşı önceden eğitmek üzerine kurulu. Yani vücut, karşılaşacağı mikrobu önceden 'tanıyacak' şekilde hazırlanıyor. Yeni yöntem ise bu klasik yaklaşımı tersine çeviriyor. Araştırmacılar, bağışıklık hücrelerinin tek tek eğitilmesi yerine, hücreler arasındaki iletişim mekanizmasını taklit eden bir strateji geliştirdi. Bu yaklaşım, bağışıklık sistemini belirli bir virüse karşı değil, genel bir alarm durumuna geçiriyor. AKCİĞERLERDE 'TURUNCU ALARM' DÖNEMİ Burun spreyi şeklinde uygulanan aşı, akciğerlerde bulunan ve 'makrofaj' olarak adlandırılan beyaz kan hücrelerini harekete geçiriyor. Bu hücreler, normalde vücuda giren yabancı maddeleri tespit edip yok eden savunma birimleri olarak görev yapıyor. Yeni yöntemle birlikte makrofajlar adeta sürekli tetikte bir 'turuncu alarm' durumuna geçiyor. Böylece hangi virüs ya da bakteri vücuda girmeye çalışırsa çalışsın, bağışıklık sistemi anında yanıt verebilecek bir hazırlık seviyesinde kalıyor. Hayvan deneylerinde bu etkinin yaklaşık üç ay sürdüğü bildirildi. VİRÜS YÜKÜNDE 1000 KATA VARAN AZALMA Çalışmanın başındaki isimlerden Prof. Bali Pulendran, oluşturulan bu hazırlık durumunun virüslerin akciğerlerden vücuda geçişini 100 ila 1000 kat arasında azaltabildiğini açıkladı. Araştırmada yalnızca grip veya Covid-19 benzeri virüsler değil, farklı virüs ve bakteriler de test edildi. Elde edilen bulgular, yöntemin geniş spektrumlu bir koruma potansiyeline sahip olduğunu gösterdi. Daha da dikkat çekici olan ise, aşının alerjenlere karşı oluşan bağışıklık tepkisini de azaltabilmesi. Özellikle alerjik astımı tetikleyen ev tozu akarlarına karşı bağışıklık yanıtının baskılandığı ifade edildi. SOLUNUM YOLU HASTALIKLARINDA OLASI DÖNÜM NOKTASI Oxford Üniversitesinden Prof. Daniela Ferreira, insan deneylerinde de benzer sonuçların alınması halinde solunum yolu enfeksiyonlarına karşı korunma stratejisinin kökten değişebileceğini belirtti. Kış aylarında toplum sağlığı üzerinde ciddi yük oluşturan grip, soğuk algınlığı ve diğer solunum yolu enfeksiyonlarına karşı tek bir uygulamayla geniş kapsamlı koruma sağlanması, sağlık sistemleri açısından da stratejik bir avantaj anlamına geliyor. Araştırma henüz yolun başında. Ancak elde edilen ilk veriler, solunum yolu hastalıklarına karşı daha esnek ve kapsayıcı bir bağışıklık yaklaşımının mümkün olabileceğini ortaya koyuyor. İnsan klinik deneylerinden çıkacak sonuçlar, bu yeni yöntemin geleceğini belirleyecek.