EMEKLİYE ÇALIŞANA YAŞ AYARI: Yıllık izinde bu detaya dikkat! 14 ila 26 gün arası eklenecek! 5-15-20 yıl çalışanlar...

Yaz dönemlerinde iş yerlerinde izin trafiği hız kazanırken, çalışanların izin haklarına dair pek çok soru gündeme geliyor. Özellikle emeklilerin izin hesaplamaları, kullanılmayan izinlerin durumu ve farklı iş yeri koşullarında hakların nasıl şekillendiği en çok merak edilen konular arasında yer alıyor. İşte işçilerin en sık sordukları sorular ve uzman yanıtlarıyla izin haklarının detayları.Kimler Yıllık İzin Hakkına Sahip? İş Kanunu'na göre iş yerindeki kıdeme bağlı olarak yıllık izin süreleri belirleniyor. Buna göre; 1 yıldan 5 yıla kadar kıdemi olanlar en az 14 gün, 5 yıldan 15 yıla kadar kıdemi olanlar 20 gün, 15 yıl ve üzeri kıdeme sahip olanlar ise 26 gün yıllık izin kullanabiliyor. YAŞA DİKKAT Öte yandan, 18 yaşından küçük çalışanlar ile 50 yaş üstü çalışanlar her koşulda en az 20 gün izin hakkına sahip oluyor. İş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmeleriyle bu sürelerin artırılması mümkün.Emeklilik Sonrası Aynı İş Yerinde Çalışanların İzin Hakkı Nasıl Hesaplanıyor? Yargıtay kararlarında emeklilik sonrası aynı iş yerinde çalışmaya devam edenlerin yıllık izin hakkı konusunda iki farklı görüş bulunuyor. Birinci görüşe göre, emeklilik sonrası işten çıkış işlemiyle izin hakkı sıfırlanıyor ve yeni işe başlama tarihine göre yeniden hesaplama yapılıyor. Diğer görüş ise, yıllık izin hakkının sıfırlanıp sıfırlanmadığına bakılmaksızın kaldığı yerden devam etmesi gerektiği yönünde. Bu konuda işveren ve çalışan arasında yaşanabilecek ihtilaflarda yargı kararları önem taşıyor.Farklı İş Yerinde Çalışmaya Başlayan Emeklinin İzin Hakkı İş Kanunu'na tabi çalışanların iş yeri değişikliği durumunda izin hakları sıfırlanıyor. Yeni iş yerinde; 1 yılı doldurana kadar 14 gün yıllık izin hakkı elde ediliyor. Ancak 50 yaş ve üzerindeyse bu süre 20 günden az olamıyor. Bu düzenleme iş yeri değişikliğinin çalışanların izin haklarına etkisini netleştiriyor.1 Yılını Doldurmayan Çalışan İzin Kullanabilir Mi? Yasal olarak bir yılını doldurmamış çalışanlar yıllık izin kullanamıyor. Ancak işverenin isteğe bağlı olarak, çalışanlarına ileride kazanacakları izin günlerini avans olarak kullandırması mümkün. Bu durumda izinlerin tamamı veya bir bölümü kullanılabiliyor.Mazeret İzinleri ve Resmi Tatiller Yıllık İzinden Düşülür Mü? İş Kanunu mazeret izinlerini yıllık izinden ayrı tutuyor. Çalışanlara; Evlenme, evlat edinme, yakınlarının ölümü gibi durumlarda 3 gün, Eşin doğum yapması halinde ise 5 gün ücretli mazeret izni veriliyor. Ayrıca, engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğunun tedavisi için yılda toplam 10 güne kadar ücretli izin verilebiliyor. Mazeret izinleri yıllık izinden düşülmez. Resmi tatiller de yıllık izin süresinden sayılmaz.Yol İzni Kimlere ve Nasıl Verilir? İşverenler, çalışanlarına isteğe bağlı olarak 4 güne kadar yol izni verebilir. Ancak bu izin süresince maaş ödenmez ve işçinin şehir dışına çıktığını belgelemek zorundadır.Yıllık İzinler Bölünebilir Mi? Yıllık izin, tarafların anlaşması halinde bölünebilir. Ancak izin hakkının ilk bölümü en az 10 gün olmak zorunda. Kullanılmayan izinler, sonraki dönemde kullandırılabilir ya da iş sözleşmesi sona erdiğinde ücret karşılığı ödenir. Emeklilerin Birikmiş İzin Ücretleri Ne Zaman Ödenir? Emeklilik sırasında birikmiş izin ücretleri ödenmemişse, çalışan işten ayrıldığı tarihte bu ücretleri talep edebilir. Ödeme, çalışanın son brüt ücreti üzerinden hesaplanır ve işveren tarafından yapılmak zorundadır.İzin Ücreti Nasıl Hesaplanır? Birikmiş izin ücretleri son brüt ücret üzerinden hesaplanır. Hesaplama sırasında önce prim kesintisi yapılır, ardından gelir vergisi hesaplanır. Ödemenin yapıldığı tarihte prime esas kazanç tavanını aşan tutarlardan prim kesilmez.İzin Ücreti Hakkını Alamayanlar Nereye Başvurmalı? Yıllık izinle ilgili uyuşmazlıklarda ilk başvuru arabulucuya yapılmalıdır. Arabulucuya başvurmadan dava açılamaz. İzin ücretine ilişkin yargı süreci, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren 5 yıl içinde başlatılmalıdır; aksi takdirde zamanaşımı devreye girer.