Doğurganlık hızının en düşük ve en yüksek illeri: TÜİK verileri şaşırttı! İşte Türkiye’nin doğum haritası

TÜİK, Türkiye genelinde toplam doğurganlık hızını açıkladı. Peki Türkiye'nin doğurganlık hızı nedir? İşte doğurganlık hızı en yüksek ve en düşük iller… Toplam doğurganlık hızı Toplam doğurganlık hızı, 15-49 yaş arasındaki bir kadının doğurganlık dönemi boyunca dünyaya getirebileceği ortalama çocuk sayısını ifade eder. 2001 yılında Türkiye'de bu oran 2,38 olarak kayıtlara geçerken, 2014'ten itibaren düşüş yaşandı. Bu eğilim 2024 yılında da devam etti ve toplam doğurganlık hızı 1,48'e kadar geriledi. 2023 verilerine göre, AB ülkelerinde ortalama doğurganlık hızı 1,38 çocuk oldu. En yüksek oran 1,81 ile Bulgaristan, en düşük ise 1,06 ile Malta olarak kaydedildi. 2024'te 1,48 doğurganlık hızıyla Türkiye, AB ülkeleri arasında 9. sırada yer aldı.Diğer yandan, 2017'de 3 ve üzeri çocuk ortalamasına sahip 10 il varken, 2024'te bu liste yalnızca Şanlıurfa ile sınırlı kaldı. Bu durum, yüksek doğurganlık gösteren illerin de hızla azaldığını ortaya koyuyor.2017 yılında toplam doğurganlık hızının nüfusun yenilenme eşiği olan 2,10'un altına düştüğü il sayısı 57 iken, bu sayı 2024 itibarıyla 71'e yükseldi. Bu artış, doğurganlıkta yaşanan düşüşün ülke geneline yayıldığını açıkça ortaya koyuyor. Ayrıca, 1,50'nin altında doğurganlık hızına sahip olan illerin sayısı 2017'de yalnızca 4 iken, 2024 yılında 55'e ulaştı. Bu dramatik değişim, düşük doğurganlığın artık yalnızca birkaç bölgeye özgü olmadığını, yaygın bir demografik dönüşüm yaşandığını gösteriyor. Doğurganlık hızının en yüksek olduğu şehir 2024 yılı verilerine göre, Türkiye'de en yüksek toplam doğurganlık hızı Şanlıurfa'da kaydedildi. Şehirde bir kadının doğurganlık dönemi boyunca dünyaya getirdiği ortalama çocuk sayısı 3,28 oldu. Şanlıurfa'yı sırasıyla Şırnak (2,62) ve Mardin (2,32) takip etti.2024 yılı verilerine göre, annelerin eğitim düzeyi doğurganlık oranlarında belirleyici bir rol oynadı. En yüksek doğurganlık hızı, okuma yazma bilmeyen ya da bir okul bitirmemiş annelerde 2,65 çocuk olarak kaydedildi. Buna karşılık, yükseköğretim mezunu annelerde doğurganlık hızı 1,22 çocuk ile en düşük seviyede gerçekleşti. Mekansal Adres Kayıt Sistemi (MAKS) ile fiili kent ve kır yapısını daha gerçekçi biçimde yansıtan yeni sınıflandırmalar hayata geçirildi. Bu kapsamda yoğun kent, orta yoğun kent ve kır şeklinde yapılan ayrımda, 2024 yılı doğurganlık verileri dikkat çekti. Kır bölgelerinde toplam doğurganlık hızı 1,83 çocuk olarak belirlenirken, orta yoğun kentlerde bu oran 1,58 yoğun kentlerde ise 1,39 çocuk olarak ölçüldü. Yaşa özel doğurganlık hızı, belirli bir yaş grubundaki her 1.000 kadına düşen ortalama canlı doğan çocuk sayısını gösteriyor.Adölesan doğurganlık hızı, 15-19 yaş arası her 1.000 kadına düşen ortalama doğan çocuk sayısını ifade eder.2019 yılında son iki doğum arasındaki ortalama süre 4,6 yıl iken, 2024'te bu süre 4,7 yıl oldu. 2024'te 2. doğumunu yapan anneler için ilk doğum ile ikinci doğum arasındaki ortalama süre 4,3 yıl, 3. doğumunu yapan anneler için ise ikinci doğum ile üçüncü doğum arasındaki ortalama süre 5,4 yıl olarak belirlendi.2001 yılında doğum yapan annelerin ortalama yaşı 26,7 iken, 2024'te bu yaş 29,3'e yükseldi. 2024 yılında ilk doğumunu yapan annelerin ortalama yaşı ise 27,3 oldu.2024 yılında, ilk doğumda ortalama anne yaşı iller bazında incelendiğinde en yüksek ortalama yaş 29,4 ile Tunceli'de görüldü. Tunceli'yi sırasıyla 29,0 yaş ile Artvin ve 28,8 yaş ile İstanbul takip etti.2024 yılı verilerine göre, doğumların %41,9'u annenin ilk doğumu olarak gerçekleşti. Diğer doğum sıralarına göre, %30,3 ikinci, %16,0 üçüncü ve %11,5 dördüncü ve daha fazla doğum olarak kaydedildi. (Kaynak: TÜİK, AA)