Çocuğunuz doğru yetişiyor mu?

ÇOCUĞUNUZ DOĞRU YETİŞİYOR MU?Anne ve babalar çocuklarını doğru yetiştirdiklerini düşünürler. Fakat bu konuda dikkat etmedikleri pek çok nokta vardır. Parenting Skills & Counseling Center’dan Pedagog Sevil Yavuz Gümüş, sabah.com.tr'den Büşra Sakacı'ya bir çocuğun nasıl yetiştirilmesi gerektiğini anlattı.İşte tüm ebeveynlerin dikkat etmesi gerekenler... MODERN ÇAĞDA EBEVEYNLER ÇOCUKLARINI NASIL YETİŞTİRMELİ?Öncelikle anne babalar çocuk yetiştirme konusunda mükemmeliyetçi olup, endişe duymamalılar. Mükemmel anne baba olmakla bilinçli anne baba olmak son günlerde karıştırılıyor. Hiç kimse mükemmel anne baba olamaz. Zaten çocuk gelişimi ve psikolojisi için de olmamak gerekiyor.Mükemmel anne baba olmaya çalışarak daha bebeklikten çocuğun her ihtiyacını daha ihtiyaç duymadan karşılamaya çalışmak, ağlamasına hiç izin vermemek, aşırı koruyucu olmak bebeğin doğal gelişimine müdahale eder, doğal gelişimFAZLA KORUYUCU OLMAMAK GEREK…Özellikle bebeklik döneminde “Bebeğime en iyi şekilde bakabiliyor muyum?” diye sürekli endişe içerisinde olmanıza gerek yok. Örneğin bebeğiniz ağladığında telaşlanmadan altını temizlemelisiniz. O anda bir şeyle meşgulseniz bebeğiniz 1 dakika ağlayabilir. Bunun için eliniz ayağınıza dolaşmasına gerek yok.Bebeğiniz emeklemeye başlamasıyla çevresini keşfederken 'bir şey olacak diye' emeklemesine, yavaş yavaş yürümesine izin vermemek gelişimini olumsuz etkiler. Bebeğiniz ilk yürümeye başlarken mutlaka düşecek. Fazla koruyucu olmak bebeği kısıtlayacak ve kendi kendine bireyleri deneyerek başarmasına, öğrenmesine engel olacaktır.* ANNENİN ÇALIŞMASI ÇOCUK İÇİN OLUMSUZLUK YARATIR MI? Anne babaların duyduğu diğer bir endişe ise evde annenin de çalışmasıdır. Bazen anneler bu uğurda kariyerlerine, işlerine arar verirler çocukları büyüyene kadar çalışmaz, kendilerini adeta çocuklarına adar ve çok korumacı bir anne olurlar. Bu endişenin kaynağı “ sadece annenin bebeğe bakmasıyla sağlıklı çocuklar yetişebileceği” mesajının toplum tarafından verilmesidir.* BAKICI, ANNEANNE, BABAANNE DE “ANNE” OLABİLİR…Oysa bilimsel makalelerde “anne” kelimesi sadece bebeğin annesini ifade etmez bebeğin bakımından birinci derecede sorumlu yetişkini de temsil eder. Bu bakıcı, anneanne, babaanne vb. de olabilir. Çalışan annelerin bebeklerinin bakımı konusunda anneanne, babaanne gibi aile bireylerinden ya da bakıcılardan yardım alması gayet doğaldır. 0-2 yaş döneminde bebek anne dışında ona bakan bir yetişkinle de sağlıklı duygusal bir bağ kurabilir. Ayrıca erken çocuk döneminde yapılan araştırmalar annenin bebeğiyle/çocuğuyla nitelikli zaman geçirmesinin önemli olduğunu ve annenin çalışmasının bu ilişki kalitesini etkilemediğini ortaya çıkarmıştır. Kısacası çalışan anne olduğunuz için suçluluk duymayın ve bu suçluluk duygusunu telafi etmek için mükemmel anne baba olmaya çalışmayın.* AİLELERİN TEK ÇOCUĞA SAHİP OLMASI ÇOCUĞUN ÜZERİNDE NASIL BİR ETKİ YAPAR?Modern anne babalar ekonomik şartlarla birlikte sahip olmak istediği çocuk sayısını ya 1 ya da 2 olarak sınırlı tutuyor. Bu sayı çoğu zaman bir oluyor. Yani tek çocuk yetiştiriyorlar. Durum böyle olunca da çocuğun üzerine daha fazla titreniyor. Hiçbir şekilde sınır konulmuyor ve çok koruyucu bir yaklaşım izleniliyor. Ayrıca çocuklarını kendilerinin uzantısı olarak görüyor ve büyük beklentiler yüklüyor ve ona göre çocuklarını bu geleceğe hazırlamak için çok üzerine düşüyor baskı yapıyorlar. Bu yaklaşımların hepsi yanlıştır. ÖZGÜRLÜKLERİN SINIRI NE OLMALI? Yapılması gereken daha bebeklik dönemi itibariyle çocuğun sınırları çizilmeli ve hayır denmelidir. Eğer çocuğa hayır dinilmez her istediği yapılırsa çocuk dış dünyayı gerçekçi algılayamaz, oto kontrol geliştirmez ve dürtülerini kontrol etmeyi öğrenemez. Her istediğinin gerçekleşmesini bekleyen ve istediği olmadığında hayal kırıklığı yaşayan doyumsuz çocuklar olarak büyürler.Bazen anne babalar özellikle çalışan anne babalar çocuklarını hediyelere oyuncaklara boğuyorlar. Çocuklar tüketim çocuğu oluyorlar. O kadar oyuncağı olduğu için hiçbiriyle oynamıyor uzun süre ve hep yeni bir tane istiyor. Hiçbir şey den mutlu olamayan çocuklar oluyorlar. Anne babalar çocuklarını oyuncağa boğmak yerine, onlarla daha kaliteli zaman geçirmeliler ve maddi ödülleri kısıtlı vermeliler.* ANNE VE BABALAR HANGİ YAŞLARDA ÇOCUKLARINA NELERİ YAPMALARINA İZİN VERMELİ?Anne babalar artık çocuk ağlamayı kullanmayı öğrendiği an itibariyle bebeklik döneminde sınır koymaya başlamalılar. Ama bu sınır koymak çocukların özgürlüklerini kısıtlamak değil. Çocuklar çevrelerini araştırarak, keşfederek öğrenir ve gelişimlerini hızlandırırlar.Anne babalar artık çocuk ağlamayı kullanmayı öğrendiği an itibariyle bebeklik döneminde sınır koymaya başlamalılar. Ama bu sınır koymak çocukların özgürlüklerini kısıtlamak değil. Çocuklar çevrelerini araştırarak, keşfederek öğrenir ve gelişimlerini hızlandırırlar.* ÖĞRENMELERİNE FIRSAT VERMELİLER...Aileler evlerinde çocukları için güvenli ve zengin uyarıcı çevre hazırlayarak öğrenmelerine fırsat vermeliler. Ama günlük çocuğun yapmaması gereken rutinler; uyumak, yemek yemek, banyo yapmak, hazırlanmak gibi her zaman yapması gereken şeyler için ikna etmeye çocukla pazarlık yapmaya çalışılırsa bu çocuk içinde anne baba için de hayatı zorlaştırır. Bunu yapan çocuklar inatlaşan, ağlamayı kullanan ve anne babanın zayıf yönlerini bilen çocuklardır. Bu durumda mutlaka bir pedagogtan destek alınmalı.* AİLELER PEDAGOGTAN YARDIMI NE ZAMAN ALMALI? Aslında pedagoga aileler bir sorun olunca değil, iyi anne baba olmak için sorunlar yokken danışmanlık almak için gitmeliler. Maalesef hala günümüzde birçok anne baba için pedagoga gitmek bir tabu. Aileler çocuğunun çevreleri tarafından problemli görüleceği kaygısıyla çok zor durumda kalmadıkça genel danışmanlık için gitmiyorlar. Bu nedenle ben Merkezimin ismi Parenting Skills & Counseling( Anne Baba Becerileri ve Danışmanlık) koydum. Anne babalardaki bu tabuyu yıkarak, bilinçli anne baba olmaklarına destek olmak için.* ÇOCUKLARDA İNTERNET VE CEP TELEFONU KULLANIMI SINIRI NE OLMALI?İnternet kullanımı ailenin kontrolünde olmalı ergenlik dönemine kadar. Ergenlik döneminde ise daha az kontrollü olmalılar. Çünkü ergenlik hassas bir dönemdir ve çocuklar bu dönemde kontrolden hoşlanmazlar. Cep telefonunda ise ergenlik dönemini sonunda izin verilebilinir. Ama günümüz şartlarıyla artık küçük çocuklarında ellerinde telefon var. Acil durumlar için bir telefon bazen verilebilinir. Örneğin, servisle gelmiyorsa yolda başına bir şey gelir diye aileler çocuklarına bir telefon verebilir tabi okulda kullanmaları gerektiğinin de açıklayarak. Sadece okul dışında ve acil durumlar için telefonu kullanabilir çocuklar. Aynı telefon ve internet kullanımı hakkında bir bilgi vererek ve sınırları karşılıklı konuşarak.* HANGİ YAŞ GRUPLARI HANGİ SORUMLULUKLARI ALABİLİRLER?Çocuklarda her yaşta yaşının kaldırabileceği sorumluluklar vererek, başarıyı tatmalarına fırsat verilebilinir ve öz güvenlerinin artmasını destekleyebilirler. Mesela “ anne iş yaparken çocuğunda eline bir bez vererek tozları alması istenebilinir. Tabii ki çocuk ayrıntılı mükemmel toz alamayacak ve hemen sıkılacaktır. Ama en azından bir sehpasının tozunu alması ve bunun için “ teşekkür ederim, aferin” gibi bir sözle onore etmek çok değerlidir.* ABARTIYA GİDİLMEMELİDİR... Çocuğa sorumluluk konusunda abartıya gidilmemeli ve çocuktan yaşından büyük beklentilere beklenmemelidir. Örneğin çocuğun ilkokul 3. sınıfta hem okul, hem dershane, hem hafta sonu kurslarına gitme sorumluluğu vermek yaşının çok üstünde bir sorumluluktur. Nerdeyse tüm gün okulda sonra dershane, hafta sonunda başka kurslar... Çocuk ne zaman oyuna ve kendine zaman ayıracak. İşte bu çocuğun psikolojisini bozar.* ÇOCUK GELİŞİMİNİ VE PSİKOLOJİSİNİ NELER OLUMSUZ ETKİLER?-Mükemmel anne babalar olmaya çalışarak çocuğun çok üzerine düşmek ve bir dediğini iki etmemek,-Çocuğu kendinizin uzantısı, sizin yapmadıklarınızı yapacak bir proje gibi görüp, başarıya şartlayıp yaşından fazla sorumluluk yüklemek,-Çalışan anne baba olma suçluluk duygusunu telafi etmek için çocuğu oyuncaklara boğmak ve sürekli bir şey almak,-Çok korumacı yaklaşıp çocuğun kendi başına bir şeyleri deneyerek başarmasına, çocuğun bireyselleşmesine izin vermemek, -Problemler yaşanmadan bilinçli anne baba olmak için bir uzmandan çocuk bakımı, gelişimi ve psikolojisi konusunda danışmanlık almamak çocuğun gelişimini ve psikolojisini olumsuz ekilecektir.