Kritik Irk Teorisi ile karıştırılmaması gereken CRT, 2005 yılında Journal of Economic Perspectives'te bununla ilgili bir rapor yayınlayan Yale Üniversitesi Profesörü Shane Frederick tarafından ortaya atılmıştır. Üç maddelik bilişsel test, bir kişinin bilişsel yeteneğini psikometrik puanları aracılığıyla ölçmek için tasarlanmıştır. Testin üç akılalmaz sorusu şunlardı:
1. Bir sopa ve bir top toplamda 1,10 dolara mal olur. Sopa toptan 1,00 dolar daha pahalıdır. Topun maliyeti ne kadardır?
2. 5 makinenin 5 parçayı üretmesi 5 dakika sürüyorsa, 100 makinenin 100 parçayı üretmesi ne kadar sürer?
3. Bir gölde bir nilüfer yaprağı parçası vardır. Her gün, parça iki katına çıkar. Parçanın tüm gölü kaplaması 48 gün sürüyorsa, parçanın gölün yarısını kaplaması ne kadar sürer?
Soruların doğru cevapları sırasıyla "5 sent", "beş dakika" ve "47 gün"dü. Bu cevapların açıklamaları, eski bir istatistik ve finans öğretim görevlisi olan Dr. Lyndon Walker'ın bir YouTube videosunda anlattığı gibi şaşırtıcı derecede basittir . İlk soru için, dürtüsel bir tepki "10 sent" olabilir, çünkü sınava giren kişi 1,10 dolardan 10 sent çıkararak 1,00 dolar elde edebilir. Ancak bu doğru yol değildir, çünkü 10 sayısı senti, 1,10 sayısı ise doları ifade eder. Dolayısıyla, topun maliyetinin x dolar olduğu varsayılırsa, sopanın maliyeti (x + 1) dolar olur, dolayısıyla denklem şudur: x + (x + 1) = 1,10, bu da 0,05 dolar anlamına gelir, yani 5 sent.
İkinci soru biraz daha zordur. 5 makinenin 5 widget üretmesi 5 dakika sürdüğünden, sınava giren kişi soruya 100 makinenin 100 widget üretmesinin 100 dakika süreceğini söyleyerek yanıt verebilir. Bu yanlış olur. Aslında, 5 makinenin 5 widget üretmesi 5 dakika sürüyorsa, bu 100 makine varsa, her 5 dakikada, her 5 makine setinin 5 widget üreteceği ve dolayısıyla toplam 100 widget olacağı anlamına gelir. Bu nedenle, doğru cevap 5 dakikadır.
Üçüncü soru hepsinden daha karmaşıktır. Eğer yama her gün iki katına çıkıyorsa ve tüm gölü kaplaması 48 gün sürüyorsa, o zaman gölün boyutunun 2x olduğunu varsayalım. Son günkü boyut bir önceki günün boyutunun iki katı olduğundan, bir önceki günün yama boyutu x'ti. Yani, x'i, yani gölün yarısını kaplamak 48 eksi bir, yani 47 gün sürdü.
