Bir zamanlar Dünya'ya onlar hükmediyormuş: İşte kan donduran Permiyen canavarı

Dinozorlar ortaya çıkmadan milyonlarca yıl önce Dünya'nın hakimi sinapsid süper yırtıcılardı. Dimetrodon, Anteosaurus ve Inostrancevia gibi ölümcül avcılar, Permiyen Dönemi'nin sert iklimine uyum sağlamış, güçlü çeneleri ve kılıç gibi dişleriyle ekosisteme hükmediyordu. Bu çağ aynı zamanda gezegen tarihinin en büyük kitlesel yok oluşuna sahne oldu. Dinozorlardan Önce Gelen Karanlık Çağ Hollywood'un en vahşi dinozorları bile yaklaşık 250 milyon yıl önce dünyaya hakim olan gerçek süper yırtıcıların yanında oldukça sıradan kalır. Dinozorlar çağından çok önce Permiyen Dönemi'nde dünya bambaşka bir görünüme ve ekosisteme sahipti. Permiyen Dönemi: Dünya'nın En Sert Yüzü BBC'de yer alan habere göre yaklaşık 299 ila 251 milyon yıl önce yaşanan Permiyen, gezegenin kara parçalarının birleşerek devasa süperkıta Pangea'yı oluşturduğu bir dönemdi. Pangea'nın iç kesimleri çölleşmiş, dış bölgeleri ise daha nemli ve bitki örtüsü bakımından zengindi. Zamanla iklim dramatik biçimde değişti! Buzul çağından aşırı sıcaklara, hatta bazı bölgelerde 70 dereceyi bulan sıcaklıklara geçildi. Permiyen döneminde kara yaşamına hakim olan grup, bugün memelilerin atası kabul edilen sinapsidlerdi. Bu canlılar hem fiziksel hem de davranışsal olarak amfibilerden daha gelişmişti. Bu canlılar yavrularını nemli ortamlara ihtiyaç duymadan büyütebiliyor, kurak iklimlerde bile yaşamlarını sürdürebiliyorlardı. Permiyen'in en ikonik avcısı: Dimetrodon Komodo ejderini andıran gövdesi, sırtındaki yelken benzeri çıkıntılarla dikkat çekiyordu. Dimetrodon'un Özellikleri Neler? 250 kilograma kadar ulaşan bu dev yırtıcı, hem karada hem de suda avlanabiliyordu. İlginç bir şekilde bu hayvanın sırtındaki yelkenlerin ısı düzenlemesi yerine eş seçimi gibi sosyal işlevlere hizmet ettiği düşünülüyor. Anteosaurus: Permiyen'in T. rex'i Yaklaşık 6 metreye ulaşan boyu, çene gücü ve büyük dişleriyle Anteosaurus döneminin en etkileyici süper yırtıcılarındandı. Anteosaurus'un Avcılık Yetisi Nasıl? Bir su aygırı ile kaplanın birleşimi gibi görünen bu yaratık, güçlü çene kasları ve kemik kıran dişleriyle öne çıkıyordu. Bilim insanları, hızlı hareket kabiliyeti ve çevik denge sistemleriyle Anteosaurus'u döneminin 'çitası' olarak nitelendiriyor. Inostrancevia: Kılıç Dişli Permiyen'in sonlarına doğru sahneye çıkan Inostrancevia, 70 cm'yi bulan kafatası uzunluğu ve 20-30 cm'lik kılıç dişleriyle, avına pusu kurup öldürücü darbeyi indiren bir başka süper yırtıcıydı. Inostrancevia'nın Avlanma Şekli Nasıl? Dinozorlarla akrabalığı olmasa da tıpkı kılıç dişli kaplanlar gibi avlarını hızlıca alt ediyor ve dişleriyle parçalayarak bütün olarak yutuyordu. Permiyen'de Hayat Nasıl? Permiyen sadece dev avcılardan ibaret değildi. Moschops gibi dev otçullar, kabuklu balıkları kesen testere dişli Helicoprion'lar, ördek büyüklüğündeki dev yusufçuklar ve su aygırını andıran Estemmenosuchus gibi ilginç yaratıklarla dolu bir dünyaydı. Bugün hiçbir benzeri olmayan vücut planlarına sahip bu canlılar, Permiyen'in deneysel doğasını yansıtıyordu. KİTLESEL YOK OLUŞ O TARİHTE BAŞLADI Yaklaşık 251 milyon yıl önce Sibirya'daki dev volkanik patlamalarla tetiklenen ve atmosferdeki karbondioksit oranını 8.000 ppm'e çıkaran olaylar zinciri, tarihin en büyük kitlesel yok oluşunu başlattı. Sonra ne oldu? Bu yok oluşta tüm canlı türlerinin %90'ı silindi. Okyanuslarda oksijen kalmadı, karada ise iklim şokları yaşam alanlarını yok etti. Bilim insanları, yırtıcı türlerin hızla kaybolduğu, yerlerine daha adaptif orta seviye avcıların geçtiği bir dönemi 'ekosistem çöküşünün erken işaretleri' olarak yorumluyor. Fotoğraflar: Takvim arşiv, BBC

Bir zamanlar Dünya'ya onlar hükmediyormuş: İşte kan donduran Permiyen canavarı

Dinozorlardan Önce Gelen Karanlık Çağ

Permiyen Dönemi: Dünya'nın En Sert Yüzü

Zamanla iklim dramatik biçimde değişti! Buzul çağından aşırı sıcaklara, hatta bazı bölgelerde 70 dereceyi bulan sıcaklıklara geçildi.

Permiyen döneminde kara yaşamına hakim olan grup, bugün memelilerin atası kabul edilen sinapsidlerdi.

Bu canlılar yavrularını nemli ortamlara ihtiyaç duymadan büyütebiliyor, kurak iklimlerde bile yaşamlarını sürdürebiliyorlardı.

Permiyen'in en ikonik avcısı: Dimetrodon

Dimetrodon'un Özellikleri Neler?

Anteosaurus: Permiyen'in T. rex'i

Inostrancevia: Kılıç Dişli

Inostrancevia'nın Avlanma Şekli Nasıl?

Permiyen'de Hayat Nasıl?

Bugün hiçbir benzeri olmayan vücut planlarına sahip bu canlılar, Permiyen'in deneysel doğasını yansıtıyordu.

KİTLESEL YOK OLUŞ O TARİHTE BAŞLADI

Sonra ne oldu?

Okyanuslarda oksijen kalmadı, karada ise iklim şokları yaşam alanlarını yok etti.

Bilim insanları, yırtıcı türlerin hızla kaybolduğu, yerlerine daha adaptif orta seviye avcıların geçtiği bir dönemi "ekosistem çöküşünün erken işaretleri" olarak yorumluyor.