"Longplayer" nedir? 1000 yıl sürecek olan müzikal deneyin hikayesi

31 Aralık 1999'u 1 Ocak 2000'e bağlayan gece yarısı hayata geçirilen Longplayer, insanlık tarihinde eşine az rastlanır türden, tam bin yıl sürecek bir müzikal kompozisyondur. Hiçbir tekrar yapmaksızın 2999 yılının son anına kadar çalmaya devam edecek olan bu devasa eser, döngüsünü tamamladığı an baştan başlayacak ve adeta milenyumluk bir döngü yaratacaktır. BİN YILLIK BİR MÜZİKAL DENEY: LONGPLAYER Longplayer'ın sitesinde yer alan makaleye göre, konsepti ve bestesi sanatçı Jem Finer'a ait olan bu eser, Londra'daki Trinity Buoy Wharf deniz fenerinde, dünyanın dört bir yanındaki dinleme istasyonlarında ve internet üzerinden canlı yayınla kesintisiz bir şekilde dinlenebilmektedir. Longplayer, Ekim 1995 ile Aralık 1999 yılları arasında Jem Finer tarafından geliştirilmiş ve bestelenmiştir. NASIL ÇALIŞIR? Longplayer'ın arkasındaki temel mantık, altı kısa müzik parçasını belirli ve hassas kurallara göre bir araya getirmektir. Her an bu altı parçadan birer tanesi olmak üzere toplam altı bölüm aynı anda çalmaktadır. Sistem, bu bölümleri öyle bir kombinasyonla seçip birleştirir ki, tam bin yıl geçene kadar hiçbir kombinasyon asla kendini tekrarlamaz. Bininci yılın sonunda kompozisyon tam olarak başladığı noktaya geri döner. Eserin temelini oluşturan bu altı kısa parça, Tibet Şarkı Kaseleri için yazılmış 20 dakika 20 saniyelik bir skorun (yani kaynak müziğin) transpozisyonlarıdır. Bu transpozisyonlar sadece perdede değil, aynı zamanda orantısal olarak süre bakımından da orijinalinden ayrılır. Sistem her iki dakikada bir, bu altı parçanın her birinde yeni bir başlangıç noktası hesaplar ve parçalar bu noktalardan itibaren sonraki iki dakika boyunca çalmaya başlar. Her bir başlangıç noktası, kendinden önceki başlangıç noktasına belirli bir zaman diliminin eklenmesiyle elde edilir. Bu zaman dilimi her parça için benzersizdir ve hiç değişmez. Bu altı hassas artış arasındaki matematiksel ilişkiler, Longplayer'ın tam bin yıllık kusursuz süresini belirler. Bu altı hassas artış arasındaki matematiksel ilişkiler, Longplayer'ın tam bin yıllık kusursuz süresini belirler. DEĞİŞİM ORANLARI VE GEZEGENSEL SİSTEM BENZETMESİ Sistemdeki altı eşzamanlı transpozisyon, çemberlerin çevresinin transpoze edilmiş kaynak müziğin uzunluğunu temsil ettiği altı daire şeklinde düşünülebilir. Katı dikdörtgenler ise o anda çalmakta olan iki dakikalık bölümleri ifade eder. Bu altı bölümün ilerlediği benzersiz artışlar, onların farklı değişim oranlarını belirler. Örneğin, üçüncü dairenin artış adımı o kadar küçüktür ki, kaynak müziğin içinden bir kez geçebilmesi tam bin yılını alacaktır. Buna karşılık, ikinci dairenin artış oranı müziğin içinden her 3.7 günde bir geçmesini sağlar. Bu diyagram ve hesaplama sistemi her 2 dakikada bir güncellenir. Önceden baştan sona tasarlanmış ve hesaplanabilir olmasına rağmen, insan kavrayışının ötesinde devasa bir ölçekte gerçekleştiği için Longplayer'ın müziği her an için öngörülemez bir nitelik taşır. Tibet şarkı kaselerinin harmonik zenginliği, dalga boylarının etkileşimiyle basit bir sentez formu yaratır ve kulağa sistematik olmaktan ziyade fiziksel ve eterik bir ses deneyimi sunar. İlk canlı performansını 12-13 Eylül 2009 tarihlerinde Londra'daki The Roundhouse'ta 1.000 dakika boyunca 234 şarkı kasesiyle gerçekleştiren proje, mekanik, elektriksel olmayan ve insan tarafından işletilen alternatif performans yöntemlerini de araştırmaktadır. (Fotoğraflar Takvim Foto Arşivi'ne aittir.)