Bilim insanları açıkladı: COVID-19’u atlatan bazı kişiler neden yıllar sonra bile tat alamıyor?

Chemical Senses dergisinde yayımlanan çalışma, COVID-19 sonrası kalıcı tat alma bozukluklarının, tat duyusunu sağlayan hücrelerdeki ölçülebilir anormalliklerle bağlantılı olduğunu gösteren ilk doğrudan biyolojik kanıtı sunuyor. COVID SONRASI UZUN SÜRELİ TAT KAYBININ NEDENİ ARAŞTIRILDI Araştırmada, University of Colorado Anschutz Medical Campus ile İsveç'teki iki üniversiteden bilim insanları birlikte çalıştı. Ekip, COVID-19 geçirdikten bir yıldan uzun süre sonra hala tat alma duyusunda değişiklik yaşadığını bildiren 28 kişiyi inceledi. Katılımcıların hiçbiri hastalık sırasında hastaneye yatırılmamıştı. Araştırmada elde edilen başlıca bulgular şöyle: -28 katılımcının 8'inde tat alma testlerinde belirgin anormallikler tespit edildi. -11 kişi, özellikle tatlı, acı ve umami tatlarını algılamakta zorlandığını bildirdi. -Tuzlu ve ekşi tatların ise büyük ölçüde korunmuş olduğu görüldü. Bilim insanları bu durumun biyolojik nedenlerini daha iyi anlamak için 20 katılımcıdan tat tomurcuğu biyopsisi örnekleri aldı. TAT HÜCRELERİNDE MOLEKÜLER BİR KUSUR TESPİT EDİLDİ Araştırma ekibi, bazı tat reseptör hücrelerinde haberci RNA (mRNA) seviyelerinin düşük olduğunu keşfetti. Bu mRNA, tatlı, acı ve umami tatlarının algılanmasında kritik rol oynayan Phospholipase C beta 2 (PLCβ2) adlı proteinin üretimi için gerekli. Araştırmanın baş yazarı olan Thomas Finger, bu proteinin rolünü şöyle açıklıyor: 'PLCβ2, tat hücrelerinin içinde moleküler bir amplifikatör gibi davranır. Sinyali beyne iletilmeden önce güçlendirir. Seviyesi azaldığında ise tat sinyali zayıflar.' Tuzlu ve ekşi tatları algılayan hücrelerin farklı sinyal mekanizmalarına dayanması ve PLCβ2'ye bağlı olmaması, bu tatların neden çoğu hastada korunabildiğini açıklayabilir. TAT TOMURCUKLARINDA YAPISAL DEĞİŞİKLİKLER DE GÖRÜLDÜ Araştırmacılar, moleküler değişimlerin yanı sıra bazı hastaların tat tomurcuklarında fiziksel farklılıklar da tespit etti. Mikroskobik incelemelerde bazı katılımcıların tat tomurcukları normal görünürken, bazılarında belirgin yapısal düzensizlikler olduğu gözlendi. Finger bu durumu şöyle değerlendirdi: 'Bazı deneklerin tat tomurcukları normal görünüyordu, ancak bazılarında belirgin yapısal düzensizlikler vardı. Bu durum, kalıcı tat kaybında hem moleküler hem de yapısal değişikliklerin rol oynayabileceğini gösteriyor.' Araştırmacılara göre bu bulgular, tat alma bozukluğunun bozulmuş hücresel sinyal iletimi ile değişmiş doku yapısının birleşiminden kaynaklanabileceğini düşündürüyor. TAT KAYBI NEDEN BU KADAR UZUN SÜREBİLİYOR? Normal koşullarda tat tomurcuğu hücreleri 2 ila 4 haftada bir yenileniyor. Ancak çalışma, tat sinyalini ileten biyolojik yolların bazı kişilerde çok daha uzun süre bozulmuş kalabileceğini gösteriyor. COVID-19 sırasında tat alma duyusunu kaybeden çoğu kişi haftalar ya da aylar içinde iyileşiyor. Ancak bu araştırma, küçük bir hasta grubunda iyileşmenin neden çok daha uzun sürdüğüne dair ölçülebilir biyolojik kanıtlar sunuyor. Araştırmacılar, söz konusu moleküler değişimlerin tamamen geri döndürülüp döndürülemeyeceğini ve gelecekte geliştirilecek tedavilerin normal tat sinyallemesini yeniden sağlayıp sağlayamayacağını belirlemek için daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu vurguluyor. (Takvim Foto Arşiv, Scitech Daily)