Sinemanın tahtında bir ömür! Yeşilçam’ın "Sultan"ı Türkan Şoray 81 yaşında

Türk sinemasına sadece yeteneğiyle değil, kendine has duruşu, ikonik kuralları ve beyaz perdeyi aydınlatan gözleriyle damga vuran efsane sanatçı Türkan Şoray, yeni yaşına girdi. 28 Haziran 1945'te İstanbul Eyüpsultan'da memur bir ailenin ilk çocuğu olarak dünyaya gelen ve anne tarafından Selanik göçmeni, baba tarafından ise Kabardey Çerkesi olan usta oyuncu, başarılar, rekorlar ve ödüllerle dolu ömründe adeta Türk sinemasının yaşayan hafızası haline geldi. DÜNYA REKORUNA İMZA ATTI Kariyeri boyunca tam 222 filmde başrol oynayarak kırılması imkansız bir dünya rekoruna imza atan Şoray; Fatma Girik, Filiz Akın ve Hülya Koçyiğit ile birlikte 'Yeşilçam'ın Dört Yapraklı Yoncası' olarak bir dönemin toplumsal ve kültürel dönüşümüne yön verdi. Türkan Şoray'ın sinemaya adım atma hikayesi de en az canlandırdığı roller kadar film şeridini andırır. Fatih Kız Lisesi'nin ortaokul bölümünde okurken, Karagümrük'teki ev sahiplerinin kızı olan ve ileride sinemada 'Panter Emel' olarak tanınacak Emel Yıldız'ın peşine takılarak bir film setine giden Şoray, burada ünlü yapımcı Türker İnanoğlu tarafından keşfedilir. 'MAHALLEMİZE BİR FİLM SETİ GELDİ' İlk olarak 1960 yapımı 'Köyde Bir Kız Sevdim' filminde Baki Tamer ile başrolü paylaşarak Yeşilçam dünyasına adım atar. Usta sanatçı, sinemayla ilk tanışma anısını 'Sinemaya girmeden önce mahallemize bir film seti geldi. Başrol oyuncusu kadını gördüğümde 'ne kadar güzel bir kadın' dedim. Bu kadın Muhterem Nur'du.' ifadelerini kullandı. Öte yandan sözlerine devam eden Şoray, 'Öyle şaşkın bir şekilde bakınırken yanıma bir adam geldi ve 'Sen de filmlerde oynamak ister misin?' diye sordu. Korktum ve hemen eve kaçtım. Bu adamın da daha sonra Memduh Ün olduğunu öğrendim. O zaman film setinden kaçmıştım ama daha sonra film setleri hayatım oldu.' dedi. 'EN İYİ KADIN OYUNCU' ÖDÜLÜ Kariyerindeki ilk büyük ödülünü 1964 yılında, Türk sinemasının dahi yönetmeni Metin Erksan'ın imzasını taşıyan 'Acı Hayat' filmindeki 'Manikürcü Nermin' karakteriyle kazanan Şoray, bu başarıyla Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde 'En İyi Kadın Oyuncu' ödülünün sahibi oldu. Ardından 1968 yılında, edebiyatımızın usta kalemi Sait Faik Abasıyanık'ın hikayesinden uyarlanan ve Safa Önal tarafından senaryolaştırılan efsanevi 'Vesikalı Yarim' filmindeki performansıyla ikinci kez Altın Portakal'ı kucakladı. Kariyeri boyunca bu festivalde tam dört kez 'En İyi Kadın Oyuncu' seçilerek erişilmesi güç bir rekoru elde etti. 'TÜRKAN, GÖZLERİNLE OYNAYACAKSIN DİYORDU' Sultan, sinemadaki benzersiz oyunculuk tarzını Lütfi Akad'a borçlu olduğunu şu sözlerle ifade etmiştir: Türk sinemasında yeri çok zor doldurulacak bir yönetmen olan Lütfi Akad'la çalışmış olmak benim için çok mucizevi bir şeydir. Bana her zaman 'Türkan, gözlerinle oynayacaksın' diyordu. Gözlerimle oynamayı bana Lütfi Akad öğretti. Türkan Şoray, Yeşilçam'ın dört büyük kadın yıldızı arasında kamera arkasına geçip yönetmenlik koltuğuna oturan ilk ve tek isim olma özelliğini taşır. Sektördeki erkek egemen yapıyı kırarak kadınların sinemadaki gücünü kanıtlayan Sultan; Türk sinemasının bir diğer devi Kadir İnanır ile başrollerini paylaştığı ve sinema tarihine geçen 'Dönüş' (1972) filmiyle ilk yönetmenlik denemesini yaptı. ŞERİF GÖREN'LE YÖNETMEN KOLTUĞUNU PAYLAŞTI Büyük başarı yakalayan bu yapımın ardından tek başına 'Azap' (1973), 'Bodrum Hakimi' (1976) ve yıllar sonra hasret giderdiği 'Uzaklarda Arama' (2015) filmlerini yönetti. 1981 yılında ise edebiyat dünyasının mihenk taşlarından Yaşar Kemal'in eserinden uyarlanan 'Yılanı Öldürseler' filminde usta yönetmen Şerif Gören ile birlikte yönetmen koltuğunu paylaştı. 90'lı ve 2000'li yıllarla birlikte değişen izleme alışkanlıklarına da hızla uyum sağlayan Türkan Şoray, televizyon ekranlarında da unutulmaz izler bıraktı. Şener Şen ile başrolünü paylaştığı ve Türkiye'yi ekran başına kilitleyen efsane dizi 'İkinci Bahar'da canlandırdığı Hanım karakteriyle ve ardından Haluk Bilginer ile absürt komedinin zirvesine çıktıkları 'Tatlı Hayat' dizisindeki Sevinç karakteriyle yeni nesillerin de kalbini kazandı. 'SEVGİYLE YAPILAMAYACAK BİR ŞEY YOKTUR' Sanat hayatındaki devasa başarıları neticesinde 1991 yılında Türkiye Cumhuriyeti 'Devlet Sanatçısı' unvanına layık görülen efsane isim, toplumsal duyarlılığıyla da her zaman ön planda yer aldı. 12 Mart 2010 tarihinde UNICEF Türkiye İyi Niyet Elçisi seçilen Şoray, 'Sevgiyle yapılamayacak bir şey yoktur diye düşünüyorum. Gücü sevgiyle birleştirirsek birçok sorunun üstesinden gelebiliriz' diyerek çocuk hakları ve eğitim seferberliklerinde aktif roller üstlendi; nitekim kendi adını taşıyan bir ilkokul yaptırarak eğitime de kalıcı bir miras bıraktı. Özel hayatında da asil duruşundan ödün vermeyen Sultan, Galatasaray eski asbaşkanı Rüçhan Adlı ile yaşadığı 20 yıllık büyük aşkla ve ardından tiyatro sanatçısı Cihan Ünal ile yaptığı evlilikten dünyaya gelen kızı Yağmur Ünal ile hayatını şekillendirdi. OYUNCULUĞU BIRAKTI Haziran 2018'de hayranlarını derinden üzen radikal bir karar açıklayan ve 'Önüme artık beni heyecanlandıracak, sinemaya değer katacak iyi senaryolar gelmiyor' diyerek oyunculuğu bıraktığını ilan eden Türkan Şoray, bugün geriye dönüp bakıldığında koca bir ülkenin hüzünlerini, neşesini, aşklarını ve sevdalarını yüzünde taşıyan tek efsane olarak, 81. yaşında hala Türk sinemasının tahtında oturan yegane 'Sultan'ı olmaya devam ediyor. Fotoğraflar sosyal medyadan alınmıştır.