Protesto ve boykot gölgesinde Eurovision: Soykırımcı İsrail tartışmaları geceye damga vurdu

İsrail'in katılımı nedeniyle haftalardır protestoların ve boykot çağrılarının merkezinde yer alan 70'inci Eurovision Şarkı Yarışması, bu yıl müzikten çok siyasi tartışmalarla gündeme geldi. Avusturya'nın başkenti Viyana'da düzenlenen organizasyon, hem salon içindeki protestolar hem de yarışmadan çekilen ülkeler nedeniyle son yılların en tartışmalı Eurovision'u olarak kayıtlara geçti. Tüm bu gerilimin ortasında ise gecenin sürpriz kazananı Bulgaristan oldu. İLK EUROVISION ZAFERİ Bulgaristan adına yarışan ve sahne adı Dara olan Darina Yotova, 'Bangaranga' isimli enerjik şarkısıyla 516 puan alarak ülkesine tarihindeki ilk Eurovision zaferini getirdi. Yarışma öncesinde favoriler arasında gösterilmeyen 27 yaşındaki şarkıcının birinciliği, Avrupa kamuoyunda büyük sürpriz olarak değerlendirildi. RENKLİ SAHNE PERFORMANSI Renkli sahne performansı, güçlü dans koreografileri ve yüksek tempolu şarkısıyla dikkat çeken Dara, final gecesinin en çok konuşulan isimlerinden biri haline geldi. Yarışmanın en çok tartışılan ülkesi ise yine İsrail oldu. BEKLENTİLERİN UZAĞINDA KALDI Yarışmada Romanya üçüncü, Avustralya dördüncü ve İtalya beşinci sırada yer aldı. Favoriler arasında gösterilen Finlandiya ise beklentilerin uzağında kalarak altıncı oldu. İngiltere yalnızca 1 puan alarak gecenin sonuncusu olurken, ev sahibi Avusturya 6 puanla sondan ikinci sırada kaldı. Almanya ise 12 puanla en kötü sonuçlardan birini aldı. FİLİSTİN BAYRAKLARI AÇILDI İsrail'i temsil eden Noam Bettan, 'Michelle' adlı İbranice aşk şarkısıyla 343 puan toplayarak ikinci sıraya yerleşti. Ancak Bettan'ın performansı boyunca salonda Filistin bayrakları açıldı ve bazı seyirciler 'Soykırımı durdurun' sloganları attı. Yarışma sonunda İsrail'in aldığı yüksek seyirci oyu da sosyal medyada yeniden 'oy manipülasyonu' tartışmalarını gündeme taşıdı. 5 ÜLKE BOYKOT ETTİ Eurovision öncesinde İspanya, Hollanda, İrlanda, İzlanda ve Slovenya, İsrail'in Gazze'deki saldırıları nedeniyle yarışmayı boykot ederek organizasyondan çekildi. Boykot kararları Avrupa Yayın Birliği'nin (EBU) İsrail'i yarışmadan men etmemesine tepki olarak alındı. 'ÇİFTE STANDART' ELEŞTİRİLERİ Özellikle Belarus'un 2021'de, Rusya'nın ise 2022'de yarışmadan çıkarılmış olması nedeniyle EBU'ya yönelik 'çifte standart' eleştirileri daha da yükseldi. Boykot eden ülkeler yalnızca İsrail'in yarışmada bulunmasına değil, aynı zamanda İsrail hükümetine yakın sosyal medya kampanyalarına da tepki gösterdi. '10 KEZ OY VERİN' ÇAĞRISI Geçen yıl İsrailli yarışmacı için yoğun reklam çalışmaları yürütüldüğü ve dijital platformlarda geniş çaplı oy çağrıları yapıldığı iddia edilmişti. Bu yıl da Noam Bettan'ın izleyicilere '10 kez oy verin' çağrısı yapması üzerine EBU, İsrail kamu yayıncısı KAN'a resmî uyarı gönderdi. Daha sonra bu videolar yayından kaldırıldı. YENİ KURALLAR GELDİ Tepkilerin büyümesi üzerine EBU bu yıl bazı yeni kurallar getirdi. Bir kişinin verebileceği maksimum oy sayısı 20'den 10'a düşürüldü ve internet üzerinden oy kullanacak kişilerin kredi kartı bilgilerini doğrulaması zorunlu hale getirildi. Eurovision Direktörü Martin Green, bu değişikliklerin 'adil yarışma algısını korumak' amacıyla yapıldığını söyledi. GENİŞ GÜVENLİK ÖNLEMLERİ Ancak eleştirmenler, alınan önlemlerin tartışmaları sona erdirmeye yetmediğini savundu. Final gecesi boyunca Viyana sokaklarında geniş güvenlik önlemleri dikkat çekti. Yarışmadan saatler önce binlerce Filistin destekçisi Christian Broda Meydanı'nda toplanarak Wiener Stadthalle'ye doğru yürüyüş düzenledi. 'SOYKIRIMA SAHNE YOK' Göstericiler 'Soykırıma sahne yok', 'İsrail'i boykot edin' ve 'Filistin'e özgürlük' sloganları atarken, çok sayıda uluslararası aktivist ve sanatçı da protestolara destek verdi. Filistin'in Viyana Büyükelçisi Salah Abdel Şafi, Eurovision'un İsrail'i sahneye çıkararak 'ahlaki güvenilirliğini kaybettiğini' söyledi. YAPTIRIM UYGULANMASI SAVUNMASI Aktivistler, sanatın ve kültürün siyasetten tamamen ayrı düşünülemeyeceğini belirterek EBU'nun İsrail'e yaptırım uygulaması gerektiğini savundu. Özellikle Gazze'de yaşanan insani krizin devam ettiği bir dönemde İsrail'in yarışmaya katılmasının kabul edilemez olduğu yönünde açıklamalar yapıldı. Protestolar sırasında Avusturya polisi geniş güvenlik çemberi oluştururken bazı göstericiler salondan çıkarıldı. 'FİLİSTİN İÇİN BARIŞ VE ADALET' İspanya devlet televizyonu RTVE de final gecesinde dikkat çeken bir protestoya imza attı. Kanal, yarışmanın başladığı sırada ekranını kısa süreliğine karartarak 'Eurovision bir yarışmadır, insan hakları ise değildir. Kayıtsızlığa yer yok. Filistin için barış ve adalet.' mesajını yayımladı. İZLENME ORANI DÜŞTÜ Bu yılki Eurovision'un dikkat çeken bir diğer yönü ise düşen izlenme oranları oldu. İsrail'in katılımına yönelik tepkiler nedeniyle birçok Avrupa ülkesinde yarışmanın izlenme rakamlarında ciddi gerileme yaşandı. Hollanda'da ilk yarı finalin izlenme oranı geçen yıla göre yüzde 42 düşerken, İtalya, İngiltere, İsveç ve Belçika'da da yüz binlerce izleyici kaybı olduğu açıklandı. EN DÜŞÜK KATILIM Belçika'nın Flaman kamu yayıncısı VRT ise EBU'nun tutumunu değiştirmemesi halinde gelecek yıl yarışmaya katılmama ihtimalinin yüksek olduğunu açıkladı. Bu yıl 70'incisi düzenlenen Eurovision Şarkı Yarışması'na toplam 35 ülke katıldı ve bu sayı 2003'ten bu yana en düşük katılım olarak kayıtlara geçti. Fotoğraflar REUTERS ve AFP'den alınmıştır.