Emeklilikte yaş sınırı ve prim kararı: Geçmişe dönük sigorta başlangıcı yapılabilir mi?

Yargıtay, emeklilik hesabında çıraklık ve staj dönemlerinin değerlendirilmesine ilişkin dikkat çeken bir karara imza attı. Yüksek Mahkeme, çıraklık döneminde geçen çalışma günlerinin uzun vadeli sigorta kapsamında kabul edilmesine yönelik yerel mahkeme kararını bozdu. Karar geçmişte çırak olarak çalışan ve bu sürelerin emeklilik hesabına dahil edilmesini isteyen binlerce kişi açısından emsal niteliği taşıyor. DAVA MKE'DEKİ ÇIRAKLIK DÖNEMİ İÇİN AÇILDI Davacı, 1987 ile 1989 yılları arasında henüz 16 yaşındayken Makine ve Kimya Endüstrisi'nde (MKE) çırak olarak çalıştığını belirtti. Bu dönemdeki faaliyetlerinin fiilen üretime yönelik olduğunu savunan kişi, söz konusu çalışmaların uzun vadeli sigorta kollarına tabi zorunlu sigortalılık kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini öne sürdü. Bu gerekçeyle iş mahkemesine başvuran davacı, çıraklık süresinin emeklilik hesabına dahil edilmesini talep etti. İLK DERECE MAHKEMESİ TALEBİ KABUL ETTİ Dosyayı inceleyen mahkeme, davacının üretim faaliyetlerine katıldığını ve günlük çalışmalarının ağırlıklı olarak meslek öğrenme amacı taşımadığını değerlendirdi. Mahkeme, bu nedenle çıraklık dönemindeki çalışmaların hizmet süresinden sayılabileceğine hükmederek davayı kabul etti. Bölge Adliye Mahkemesi de yerel mahkemenin kararını yerinde buldu. DOSYA YARGITAY'A TAŞINDI Kararın temyiz edilmesi üzerine dosya Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin önüne geldi. Daire, sigortalılık süresinin tespiti davalarının sosyal güvenlik sistemini doğrudan etkilediğine dikkat çekerek, bu tür uyuşmazlıkların özel hassasiyet ve titizlikle değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. YARGITAY: ÇIRAKLIK EĞİTİMİN BİR PARÇASIDIR Kararda, çırakların sigortalı işçi statüsünde değerlendirilmemesinin temel nedeninin, yaptıkları işlerin eğitim sürecinin doğal bir parçası olması olduğu belirtildi. Yargıtay, çırakların üretim veya uygulama faaliyetlerinde bulunmasının tek başına hizmet akdinin varlığını göstermeyeceğini ifade etti. Kararda, bu çalışmaların sigortalı işçilerin yaptığı işlere benzer görünse bile esasen öğrenim kapsamında değerlendirilmesi gerektiği kaydedildi. HİZMET AKDİ BULUNMADIĞINA HÜKMEDİLDİ Yüksek Mahkeme, çıraklık faaliyetlerinin eğitim amacı taşıdığı durumlarda hizmet akdinden söz edilemeyeceğini belirtti. Hizmet akdinin bulunmadığı hallerde ise uzun vadeli sigorta kolları bakımından zorunlu sigortalılık statüsünün oluşmayacağına işaret etti. Bu değerlendirmeler doğrultusunda Yargıtay, ilk derece mahkemesinin davacı lehine verdiği kararı bozdu. EMSAL NİTELİĞİNDE DEĞERLENDİRİLİYOR Kararın, çıraklık veya staj dönemlerinin emeklilik hesabına dahil edilmesini talep eden kişiler açısından önemli sonuçlar doğurabileceği değerlendiriliyor. Yargıtay'ın yaklaşımı, eğitim amacıyla geçirilen çıraklık sürelerinin tek başına emekliliğe esas sigortalılık süresi olarak kabul edilemeyeceği yönündeki mevcut içtihadı bir kez daha ortaya koymuş oldu.