Çalışanlar dikkat! Bunu bilen daha fazla para alır ( "Çıplak ücret" nedir? "Giydirilmiş ücret" nedir? )

Aynı işverenin bir veya değişik iş yerlerinde bir yıl çalışan işçiler, kıdem tazminatına hak kazanıyor. Kıdem tazminatı, işçinin emekli olması, hayatını kaybetmesi, askerliknedeniyle işten ayrılması, kadın işçilerin evlendikten sonra bir yıl içinde işten çıkması, işverenin işten atması, işçinin haklı nedenle iş akdini fesh etmesi durumunda veriliyor. Kıdem tazminatı, son ücret üzerinden hesaplanıyor. Kanuna göre, hesaplamada işçiye sağlanmış olan para ve para ile ölçülmesi mümkün akdi ve kanundan doğan menfaatlerin de dikkate alınması gerekiyor. Aylık ücretin sabit olmayıp, parça başı, götürü veya yüzde usulü ile çalışıldığı durumlarda işçinin hak kazandığı son bir yıllık ücretin o süre içinde çalışılan günlere bölünmesi suretiyle bulunan ücret kıdem ve ihbar tazminatına esas ücret kabul ediliyor. ÇIPLAK VE GİYDİRİLMİŞ ÜCRET Bordroda görünen brüt ücret 'çıplak ücret'tir. İşverenler kıdem tazminatı ödemelerini genellikle bu çıplak ücret üzerinden yapıyor Yıllık olarak sağlanan ücret dışı menfaatler varsa, kıdem ve ihbar tazminatının 'giydirilmiş ücret' tutarı üzerinden hesaplanması gerekir. Yargıtay'ın içtihat niteliğindeki kararlarına göre, bir menfaat veya ödemenin giydirilmiş brüt ücrete dahil edilebilmesi için devamlılık arz etmesi gerekiyor. Yemek, servis-yol-ulaşım, barınma-kira yardımları, bayram harçlığı, yakacak-aydınlatma bedeli, giyim yardımı, kıdem ücreti, teşvik primi, ikramiyeler ve primler devamlılık arz etmek kaydıyla ihbar ve kıdem tazminatı hesabında giydirilmiş ücrete dahil edilmek zorunda. Yemek yardımına, işverenin iş yerinde verdiği yemek veya yemek karşılığı nakit para ya da yemek çeki dahil ediliyor. İşçinin işe geliş gidiş saatlerinde verilen servis hizmeti de dahil olmak üzere ulaşım parası şeklindeki ödemeler hesaba katılıyor. Örneğin brüt ücreti 2 bin 100 lira olan ve işverenin sağladığı araçla işe gelip giden, iş yerinde yemek yiyen işçi için yemek ve servis ücretinin hesaplanarak brüt ücrete eklenmesi gerekiyor. Toplam yemek ve ulaşım giderlerinden işçi başına düşen tutarın 500 lira olması durumunda kıdem tazminatının 2 bin 600 lira üzerinden ödenmesi gerekiyor. Yargıtay, Türk müteahhitlerince yurt dışında çalıştırılan işçilere sağlanan yemek ve barınma yardımını aylık 150 dolar olarak kabul ediyor. İş yerinde kullanılmak üzere verilenler dışındaki giysi yardımları, işçiye sağlanan özelsağlık sigortası yardımı ya da hayat sigortası primi ödemeleri de tazminata esas ücrete ekleniyor. İşçiye sağlanan koruyucu elbise, işyerinde kullanılmak üzere havlu, sabun yardımı, arızi fazla çalışma, ulusal bayram, genel tatil, hafta tatili ödemeleri hesaba katılmıyor. SON ÖDEMELER DİKKATE ALINIYOR Ücret dışındaki para veya para ile ölçülebilen menfaatler ihbar ve kıdem tazminatı hesabında dikkate alınırken, son bir yıl içinde yapılan ödemeler toplamı 365'e bölünerek, bir güne düşen miktar belirleniyor. Yargıtay, yıl içinde ücrete zam yapılmışsa, hesaplamalarda son yapılan ödemeyi dikkate alıyor. Örneğin, yılda 4 ikramiye ödenen bir kişi, ilk üç ikramiyeyi bin lira, sonuncu ikramiyeyi zamlı olarak bin 500 lira almışsa, yıl içindeki dört ikramiye de bin 500 liradan ödenmiş gibi kabul ediliyor. Aynı yöntem zamlanmış olan yol ve yemek yardımı gibi diğer ödemeler için de geçerli. İŞE İADE DAVASINDA 4 AYLIK SÜRE KIDEME EKLENİYOR İşe iadeye ilişkin mahkeme kararı verilmişse, 4 aya kadar olan sürenin de kıdem tazminatına esas hizmet süresine eklenmesi gerekiyor. Örneğin, 5 yıl 8 ay hizmeti bulunan bir kişi işe iade davasını kazanmışsa kıdem tazminatı 6 yıl üzerinden hesaplanıyor. HER YIL İÇİN 5 BİN 434 TL'YE KADAR TAZMİNAT Kıdem tazminatı, aynı işverene bağlı işyerlerinde bir yıl ve üzerinde çalışanlara veriliyor. Her tam yıl için 30 günlük brüt ücret üzerinden tazminat ödeniyor. Kıdem tazminatında tavan uygulanıyor ve 6 ayda bir memur maaş katsayısına göre yeniden hesaplanıyor. 2018 yılı temmuz-aralık döneminde 5 bin 434.42 TL kıdem tazminatı tavanı uygulanıyor. Habertürk'ün haberine göre; Brüt ücreti 5 bin 500 lira olan da 10 bin lira olan da her bir yıl için 5 bin 434.12 TL üzerinden kıdem tazminatı alabiliyor.