DeepSeek alarmı sonrası Necef hamlesi: ABD’den Çin’e karşı İsrail’de yapay zeka üssü planı

ABD ile Çin arasındaki yapay zeka rekabeti yeni bir cepheye taşındı. Wall Street Journal'da yer alan analize göre Washington, Çin'in teknoloji casusluğuna karşı İsrail'in Necef Çölü'nde güvenli bir yapay zeka üssü kurulmasını değerlendiriyor.

(Fotoğraflar Anadolu Ajansı'ndan alınmıştır)

ABD-ÇİN YAPAY ZEKA YARIŞINDA YENİ AŞAMA

ABD, Çin ile yapay zeka alanındaki rekabette yeni bir aşamaya geçti. Wall Street Journal'da yer alan habere göre, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 24 Nisan'da dünya genelindeki ABD büyükelçiliklerini uyararak Çinli şirketlerin gelişmiş Amerikan teknolojisini çalmaya yönelik devlet destekli bir kampanya yürüttüğünü bildirdi.

Rubio'nun uyarısında Çinli yapay zeka şirketi DeepSeek'in de adı geçti. Haberde, söz konusu uyarının gerekli olduğu ancak yalnızca savunma tedbirlerinin Amerikan liderliğini korumaya yetmeyeceği belirtildi.

NECEF ÇÖLÜ'NDE "PROJECT SPİRE" PLANI

Habere göre ABD ve siyonist İsrail, İsrailli yetkililerin "Project Spire" adını verdiği ortak bir girişimi görüşüyor. Proje kapsamında Necef Çölü'nde, Amerikan askeri üssü güvenliğine ve Silikon Vadisi benzeri üretkenliğe sahip bir yapay zeka merkezi kurulması planlanıyor.

ABD'nin, İsrail tarafından Batı Necef'te önerilen üç farklı sahayı değerlendirdiği belirtildi. İsrail'in bu alanlar için Amerikan kullanımına uzun vadeli kira hakkı vermeye hazır olduğu ifade edildi.

ÇİP, VERİ MERKEZİ VE ENERJİ ALTYAPISI AYNI ÜSTE TOPLANACAK

Planlanan yapay zeka üssünün araştırma ve geliştirme faaliyetlerine, büyük ölçekli sunucu altyapısına ve yapay zeka modellerinin eğitimi ile kullanımı için gereken yüksek enerji sistemlerine ev sahipliği yapacağı kaydedildi.

Merkezde mühendislerin çip tasarlayacağı, yapay zeka modelleri geliştireceği ve bu modelleri güvenli bir çevre içinde çalıştıracağı aktarıldı. Üste ayrıca gelişmiş çip üretim kapasitesinin de yer alması hedefleniyor.

Bu adımın, Tayvan gibi jeopolitik açıdan riskli bölgelerdeki yarı iletken üretimine bağımlılığı azaltmayı amaçladığı belirtildi.

İSRAİL VE ABD SANAYİSİNE KATKI HEDEFLENİYOR

Haberde, girişimin hem ABD'nin hem de İsrail'in sanayi altyapısını güçlendireceği vurgulandı. Projenin iki ülkede de yüksek katma değerli istihdam oluşturacağı ve Amerikan şirketlerinin teknolojik liderliğini destekleyeceği ifade edildi.

Necef bölgesinin yakın çevresinde benzer iş birliklerinin zaten bulunduğuna dikkat çekildi. Intel'in uzun yıllardır İsrail'in Kiryat Gat kentinde gelişmiş üretim tesisi işlettiği hatırlatıldı.

ÇİN'E KARŞI GÜVENLİ YAPAY ZEKA AĞI

Analizde, Çin ile rekabetin küresel ölçekte yürütüldüğü ve yapay zekanın önümüzdeki yıllarda askeri üstünlük ile ekonomik güç dengelerini belirleyeceği belirtildi.

Bu nedenle uluslararası iş birliğinin kaçınılmaz olduğu ancak teknoloji hırsızlığına karşı korunması gerektiği vurgulandı. Haberde, "açık inovasyonun teknoloji hırsızlığı için arka kapıya dönüşmemesi gerektiği" değerlendirmesine yer verildi.

Çözüm olarak ise güvenli yapay zeka üslerinden oluşan bir ağ önerildi. Buna göre Amerikan şirketleri ile güvenilir ortaklar arasındaki iş birlikleri, askeri uygulamalara sahip programları koruyan güvenlik protokollerinin uygulandığı korumalı alanlarda yürütülecek.

PAX SİLİCA GİRİŞİMİNİN İLK SOMUT ADIMI OLABİLİR

Wall Street Journal'daki analize göre Project Spire, Trump yönetiminin aralık ayında başlattığı Pax Silica girişimine somut bir zemin kazandırabilir.

Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı Jacob Helberg'in öncülük ettiği Pax Silica girişimi, yapay zeka çağının tedarik zincirlerini güvence altına almak için teknolojik açıdan gelişmiş müttefikleri bir araya getirmeyi hedefliyor.

Söz konusu girişim, ABD ve ortaklarını aynı çizgide buluşturmayı, Çin'e bağımlılığı azaltmayı ve inovasyon altyapısını daha güvenli hale getirmeyi amaçlayan ekonomik-güvenlik çerçevesi olarak tanımlanıyor.

İSRAİL İLK DENEME SAHASI OLARAK ÖNE ÇIKTI

Haberde, İsrail'in bu proje için mantıklı bir deneme sahası olduğu savunuldu. 16 Ocak 2026'da Jacob Helberg ile İsrail Ulusal Yapay Zeka Direktörlüğü Başkanı Erez Askal'ın Kudüs'te Spire benzeri bir projenin ilkelerini ortaya koyan ortak bildiriyi imzaladığı belirtildi.

ABD yönetiminin ilerleme kararı alması halinde Project Spire'ın, güvenli yapay zeka üsleri ağının ilk güçlendirilmiş merkezi olabileceği ifade edildi.

NEDEN İSRAİL TERCİH EDİLİYOR?

Analizde İngiltere, Japonya, Güney Kore, Tayvan ve Hindistan gibi ülkeler de değerlendirildi. İngiltere'nin istihbarat paylaşımında güçlü olduğu ancak İsrail'in operasyonel hızına sahip olmadığı; Japonya ve Güney Kore'nin mühendislikte dünya standartlarında bulunduğu ancak inovasyon kültürlerinin sürekli çatışma ortamında şekillenmediği belirtildi.

Tayvan'ın yarı iletken üretiminde baskın konumda olduğu ancak coğrafi ve jeopolitik açıdan açık hedef durumunda bulunduğu, Hindistan'ın ise geniş insan kaynağına rağmen derin ve gizli entegre çalışmalar için gereken güven seviyesini henüz tam olarak olgunlaştırmadığı savunuldu.

AMERİKAN ŞİRKETLERİNİN İSRAİL'DEKİ VARLIĞINA DİKKAT ÇEKİLDİ

Haberde İsrail'in çip mimarisinden askeri ve istihbari sistemlere kadar yapay zeka zincirinin birçok alanında güçlü olduğu belirtildi. Nvidia'nın Tel Aviv ve diğer şehirlerde önemli araştırma operasyonları yürüttüğü, Google, Intel ve Microsoft gibi Amerikan şirketlerinin de İsrail'de Ar-Ge merkezleri kurduğu hatırlatıldı.

İsrail ordusunun da personelini siber, sinyal istihbaratı ve uygulamalı yapay zeka alanlarına yönlendirdiği vurgulandı.

MODEL BAŞKA ÜLKELERE DE TAŞINABİLİR

Analize göre Spire'da geliştirilecek teknolojiler Amerikan mülkiyetinde kalacak. Böylece ölçeklendirme ve üretim süreçleri ABD'ye taşınabilecek, iki ülkede de istihdam oluşturulabilecek.

Necef Çölü'nde kurulacak başarılı bir yapay zeka üssünün daha sonra İngiltere, Japonya, Hindistan ve diğer güvenilir ortaklarla tekrarlanabilecek bir modele dönüşebileceği ifade edildi.

Haberde, Project Spire'ın Çin'in casusluk faaliyetlerine karşı Amerikan üstünlüğünü kalıcı hale getirme hedefinde temel bir adım olabileceği savunuldu.

Yüklediğin dijital haber mimarisindeki kısa paragraf, net ara başlık ve mobil okunabilirlik standardına göre yapılandırıldı.

SONRAKİ HABER

İran savaşının maliyeti bekleneni aştı

Yunus Akseki Takvim.com.tr Dünya