Orta Doğu’dan Avrupa’ya topyekün savaş: Soğuk Savaş’tan bu yana ilk
ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarıyla başlayan çatışmalar hızla genişleyerek çok sayıda ülkenin dahil olduğu küresel bir krize dönüştü. Enerji piyasalarından NATO’ya kadar pek çok alanı etkileyen gelişmeler, Soğuk Savaş’tan bu yana en geniş çaplı jeopolitik gerilimlerden biri olarak değerlendiriliyor. Savaş resmen Orta Doğu’dan Avrupa’ya taşınırken Ukrayna, Gazze ve Tayvan’daki durumun ne olacağı ise merak ediliyor.

Hızlı Özet Göster
- ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları ve İran'ın bölgedeki ABD üslerine karşılık vermesiyle Orta Doğu'da en az 20 ülkenin dahil olduğu çatışma başladı.
- İran, dünyanın petrolünün yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nı kapatarak petrol, doğalgaz, plastik ve gübre fiyatlarının dünya genelinde artmasına neden oldu.
- Fransa ve İngiltere savaş gemilerini Doğu Akdeniz'e gönderirken Türkiye ve Yunanistan Kıbrıs'a asker sevk etti, Avustralya Birleşik Arap Emirlikleri'ne füze ve radar uçağı gönderme kararı aldı.
- Washington Post'a göre Rusya, ABD savaş gemileri ve uçaklarının uydu görüntülerini İran ile paylaşıyor.
- ABD istihbaratına göre Çin, İran'a mali yardım, yedek parça ve füze bileşenleri sağlamaya hazırlanıyor olabilir.
ABD ile İsrail'in İran'a başlattığı saldırılar ve ardından İran'ın bölge ülkelerindeki ABD üslerine yönelik saldırıları derken Orta Doğu'da resmen topyekün savaş başladı.
Lübnan'a İsrail saldırıları, Fotoğraflar: EPA, Reuters, AP, AA
SOĞUK SAVAŞ'TAN BU YANA İLK
Şu anda en az 20 ülkenin gerek ateş açarak gerek kalkan görevi görerek, gerekse de sessizce tedarik sağlayarak çatışmalara dahil olduğunu belirtiyor.
ABD gazetesi Axios, bunun Soğuk Savaş'tan bu yana yaşanan krizlerden bu yana, daha fazla ülke, daha fazla büyük güç ve daha fazla iç içe geçmiş çatışmayı içine çeken en büyük kriz olduğunu yazdı.
Lübnan sınırında İsrail tankları
ABD ve İsrail İran'ın yanı sıra Lübnan'a da saldırıyor. İran ABD'nin askeri üslerinin bulunduğu en az 10 ülkede söz konusu üsleri hedef aldı.
İran, dünyanın petrolünün %20'sinin geçtiği dar geçit olan Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatarak petrol, doğalgaz, plastik ve gübre fiyatlarının dünya genelinde fırlamasına neden oldu.
İsrail ise hem İran'a hem de Lübnan'a saldırıyor.
İran'a İsrail-ABD saldırıları
SAVAŞ ORTA DOĞU'NUN ÖTESİNE TAŞINDI
Öte yandan savaş aslında Orta Doğu'nun da çok ötesine yayılarak Avrupa ordularını çatışmaya dahil etti ve NATO'yu ilk kez müttefik toprakları üzerinde İran füzelerini düşürmeye zorladı.
İran yapımı bir İHA'nın Kıbrıs'taki bir İngiliz hava üssünü hedef almasının ardından Fransa, İngiliz savaş gemilerine katılarak nükleer enerjili uçak gemisini Doğu Akdeniz'e gönderdi. Türkiye ve Yunanistan Kıbrıs'a asker sevk etti. Avustralya pazartesi günü yaptığı açıklamada Birleşik Arap Emirlikleri ve diğer Körfez ülkelerinin İran'dan korunmalarına yardımcı olmak için füze ve radar uçağı göndereceğini söyledi.
Geçtiğimiz hafta bir ABD denizaltısı Sri Lanka açıklarında bir İran savaş gemisine saldırmıştı.
Bahreyn'de ABD üssüne İran saldırısı
RUSYA UYDU GÖRÜNTÜLERİNİ Mİ PAYLAŞIYOR?
Washington Post'un ilk olarak bildirdiğine göre Rusya, ABD savaş gemileri ve uçaklarının uydu görüntülerini İran ile paylaşıyor ve böylece Tahran da bölgedeki Amerikan güçlerini hedef alabiliyor.
Dört yıldır Körfez'i vuran ve İran yapımı İHA'lara karşı savunma yapan Ukrayna, ABD ve müttefiklerini korumaya yardımcı olmak için uzmanlar ve düşük maliyetli önleme sistemleri konuşlandırdı.
Birkaç hafta içinde Trump'ı devlet ziyareti için ağırlamaya hazırlanan Çin, savaşı her iki taraftan da yönetmeye çalışıyor.
Milyarlarca dolarlık ekonomik riskle karşı karşıya kalan Çin, ateşkes çağrısında bulunuyor ve Pekin'in petrol ithalatının yaklaşık %40'ı için bağımlı olduğu Hürmüz Boğazı'nı yeniden açması için İran'a baskı yapıyor. Aynı zamanda, CNN'e göre ABD istihbaratı, Çin'in İran'a mali yardım, yedek parça ve füze bileşenleri sağlamaya hazırlanıyor olabileceğini gösteriyor.
Gazze
UKRAYNA, GAZZE VE TAYVAN'DA NELER OLACAK?
ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları bölgedeki büyük çatışmaları da yeniden şekillendirebilir.
Ukrayna: ABD arabuluculuğunda bu hafta Abu Dabi'de yapılması planlanan barış görüşmeleri, savaş nedeniyle süresiz olarak ertelendi. ABD'nin enerji krizini yönetmeye yardımcı olmak için yaptırımları kaldırmasının ardından Hindistan yeniden Rus petrolü almaya başladı.
Gazze: Trump'ın barış planı, İran savaşının başlamasından bu yana askıda kaldı. Gazze'nin yeniden inşası için milyarlarca dolar taahhüt eden Körfez ülkeleri şimdi İran füzelerine karşı savunma yapmak için çabalıyor.
Tayvan: Savaş, ABD'nin Pasifik'te Çin'i caydırmak için yıllarca biriktirdiği füze stoklarını hızla tüketiyor ve bu durum, Pekin'in nihayet Tayvan'a yönelik bir hamle yapması durumunda neler olacağı konusunda acil soruları gündeme getiriyor.
