ABD ve İran'dan ateşkesi uzatma kararı

ATEŞKES UZUYOR

Pakistanlı hükümet kaynakları, ABD ve İran'ın 17 Ağustos'ta süresi dolacak olan İslamabad Mutabakatı kapsamında 60 günlük ateşkesin uzatılması konusunda "anlaştığını" söyledi.

Pakistanlı hükümet kaynakları, ABD ve İran arasındaki ateşkesin uzatılmasına dair açıklamada bulundu.

Kaynaklar, ABD ve İran'ın, 17 Ağustos'ta süresi dolacak olan mutabakat kapsamında 60 günlük ateşkesin uzatılması konusunda "anlaştığını" kaydetti.

Arabuluculuk sürecine yakın bir kaynak, tarafların, arabuluculara sürenin uzatılmasına ilişkin onaylarını ilettiğini aktarırken, ateşkesin 17 Ağustos'tan sonra ne kadar süreyle uzatılacağına ilişkin ise taraflarla temasların devam ettiğini belirtti.

ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan savaşı sonlandırmak için Washington ile Tahran, 17 Haziran'da İslamabad Mutabakatı'nı imzalamış, mutabakatla nihai anlaşma için 60 günlük müzakere süresi öngörülmüştü.

PAKİSTAN'DAN ARABULUCULUK ÇABASI

Pakistan, Orta Doğu'daki gerilimin çözümüne yönelik olarak ABD ile İran'ı müzakere masasına getirmek için her türlü çabayı gösterdiğini bildirdi.

Pakistan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Tahir Hüseyin Andrabi, haftalık basın toplantısında Orta Doğu'daki duruma ilişkin açıklama yaptı.

"Pakistan, tarafları (ABD ile İran) müzakere masasına getirmek için her türlü çabada bulunuyor." diyen Andrabi, bölgede barış ve istikrar için çalıştıklarını ifade etti.

Andrabi, doğrudan ve dolaylı kanallar aracılığıyla meselenin çözüme kavuşturulması için yapıcı diyaloğun sürmesini sağlamaya devam edeceklerini dile getirdi.

IRAK'A İHA SALDIRISI

Irak'ın Erbil kentine bağlı Soran, Halifan ve Harir ilçelerine 3 insansız hava aracının (İHA) düştüğü, olaylarda can kaybı ya da yaralanma yaşanmazken maddi hasar oluştuğu belirtildi.

Erbil'den yayın yapan Rudaw televizyonunun haberine göre, Soran ilçesinde düşen İHA'nın parçaları bir eve isabet etti.

Halifan ve Harir ilçelerinde ise İHA'ların düştüğü dağlık bölgelerde yangın çıktı.

İHA'ların düşmesine neden olan saldırıların kaynağının henüz belirlenemediği aktarıldı.

TRUMP: İRAN'A GÜVENMİYORUM

ABD Başkanı Donald Trump, müzakereler konusunda İran'a güvenmediğini belirterek, "İran'a güvenecek en son kişi benim. Bana sürekli yalan söylediler." dedi.

ABD Başkanı Trump, Ohio'dan Washington'a dönüşünde basın mensuplarının gündeme ilişkin sorularını yanıtladı.

Trump, İran'ın müzakereler boyunca kendilerine defalarca "yalan söylediğini" iddia ederek, bu süreçte Tahran'a güvenmediğini dile getirdi.

ABD Başkanı, "İran'a güvenmiyorum. Neden sanki İran'a güveniyormuşum gibi konuşuyorsunuz? İran'a güvenecek en son kişi benim. Bana sürekli yalan söylediler." diye konuştu.

Hürmüz Boğazı'nın tamamen ABD Donanması tarafından kontrol edildiğini savunan Trump, "Şu anda Hürmüz Boğazı üzerinde tam kontrolümüz var. Kontrol onlarda değil, tam kontrol bizde. Orası bizim." değerlendirmesini yaptı.

"BENDEN FARKLI BİR UÇAKLA GİTMEMİ İSTEDİLER"

Öte yandan Trump, geçen ay NATO Zirvesi'nin ardından Türkiye'den ayrılırken Gizli Servis'in "güvenlik endişelerini" gerekçe göstererek kendisini farklı bir uçak kullanmaya yönlendirdiği iddialarını doğruladı.

Trump, konuyla ilgili bir soruya, "Bu tamamen Gizli Servis'e bağlı. Ben sadece onlar ne diyorsa ona uyarım. Dolayısıyla Gizli Servis ve ordunun yönlendirmesine uyarım. Benden farklı bir uçakla gitmemi istediler, o da güvenlik açısından eşdeğer bir seçenekti." yanıtını verdi.

Kendisine birçok yerden farklı tehditlerin olduğunu ifade eden Trump, "Bunu yapmamı istediler, ben de yaptım. Ne derlerse onu yaparım. Sanırım bir tehdit vardı. Bu konuda pek fazla soru sormadım. Çok fazla tehdit alıyorum." değerlendirmesinde bulundu.

İSRAİL BASINI: CENTCOM'DAN GAZZE İÇİN 15 MADDELİK ATEŞKES PLANI

ABD Merkez Kuvvetler Komutanı (CENTCOM) Brad Cooper’ın, Washington yönetiminin Gazze Şeridi’ndeki ateşkese ilişkin 15 maddelik anlaşmaya bağlı olduğunu Uluslararası İstikrar Gücü temsilcilerine ilettiği öne sürüldü.

İsrail devlet televizyonu KAN'ın haberine göre Cooper, ABD'nin İsrail'in Kiryat Gat kentinde Gazze Şeridi'ndeki ateşkesi denetlemek amacıyla kurduğu Sivil-Askeri Koordinasyon Merkezi'ni ziyaret etti. Burada görev yapan ABD askerleri ve çok uluslu güç temsilcileriyle bir araya gelen Cooper'ın, karargahtaki temsilcilere "ABD'nin 15 maddelik ateşkes anlaşmasına bağlı olduğunu ve mutabakatlar doğrultusunda bunu uygulamak için çalışacağını söylediği" öne sürüldü. İsrail ve ABD'li yetkililerden konuya ilişkin henüz bir açıklama yapılmadı.

Barış Kurulu'na yetki veren Birleşmiş Milletler kararıyla Gazze için "Uluslararası İstikrar Gücü" kurulması onaylanmış, ancak birliğe hangi ülkelerin asker sağlayacağı konusunda farklı haberler gündeme gelmişti. Fas küçük bir birlik göndereceğini açıklarken, gücün yasal çerçevesi henüz netleşmedi ve birliklerin ne zaman konuşlanmaya başlayacağı belirsizliğini koruyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise daha önce yaptığı açıklamada, Gazze'de ateşkesin ikinci aşamasının uygulanmasına ilişkin 15 maddelik planı kabul etmediklerini ve Hamas tamamen silahsızlandırılmadan İsrail ordusunun Gazze Şeridi'nde işgal ettiği bölgelerden çekilmeyeceğini söylemişti. Gazze'deki ateşkes anlaşmasının ilk aşaması 10 Ekim 2025'te yürürlüğe girmişti.

İRAN MECLİSİ'NDEN HÜRMÜZ BOĞAZI'NA İLİŞKİN YASA HAZIRLIĞI

İran resmi haber ajansı IRNA'ye göre, Azizi, Gazeteciler Günü münasebetiyle düzenlenen toplantıda konuya ilişkin açıklamada bulundu.

Azizi, Hürmüz Boğazı'na ilişkin hazırlanan yasanın İran Meclisi tarafından kabul edilmesi halinde, petrol endüstrisinin millileştirilmesinin ardından ülkenin en önemli ve ilerici yasalarından biri olacağını belirtti.

Hazırlanan düzenlemeye göre, "düşman" ülkelere ait hiçbir askeri veya ticari geminin İran'ın izni olmadan Basra Körfezi'ne girmesine izin verilmeyeceğini ifade eden Azizi, yasanın İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol ve yetkisini güçlendirmeyi amaçladığını dile getirdi.

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Sözcüsü Hasan Kaşkavi, 9 Ağustos'taki açıklamasında, Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi'nin güvenliği ve sürdürülebilir kalkınmasının sağlanmasına yönelik kanun taslağının ilgili komisyon tarafından kabul edildiğini duyurmuştu.

ABD HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA BİR GEMİYE DAHA MÜDAHALE ETTİĞİNİ DUYURDU

CENTCOM'un ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yapılan açıklamada, "Bugün erken saatlerde CENTCOM güçleri, Panama bayraklı M/V Vela Nova adlı kargo gemisinin Umman Körfezi'nden geçmeye ve İran'a yönelik ABD ablukasını ihlal ederek bir İran limanına doğru seyretmeye çalışması üzerine geminin dümen tertibatını devre dışı bıraktı." ifadelerine yer verildi.

Geminin sivil mürettebatının ABD güçlerinin uyarılarını dikkate almadığı belirtilen açıklamada, ABD donanmasına ait MH-60 tipi bir helikopterin, söz konusu geminin makine dairesine iki Hellfire füzesi fırlattığı kaydedildi.

Açıklamanın devamında, "Gemi artık ABD ablukasını ihlal ederek İran'a doğru seyir yapmıyor, abluka halen tam olarak yürürlükte." ifadeleri kullanıldı.

CENTCOM ayrıca, 11 Ağustos itibarıyla ablukayı ihlal etmeye çalışan "55 ticari geminin rotasının değiştirildiği, 2 gemiye el konulduğu, üçünün ise devre dışı bırakıldığı" bilgilerini paylaştı.

İRAN: HÜRMÜZ BOĞAZI ABD İRAN'IN ŞARTLARINI KABUL EDENE KADAR AÇILMAYACAK

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai, ABD'nin İran'a yönelik savaşı sona erdirmesi ve İran'ın bloke edilen mal varlıklarını serbest bırakması gerektiğini belirterek, Washington'un İran'ın şartlarını kabul etmemesi halinde Hürmüz Boğazı'nın açılmayacağını söyledi.

İran resmi haber ajansı IRNA'ya göre, Rızai, Çin'in Tahran Büyükelçisi Zong Peiwu ile bir araya geldi. Görüşmede Rızai, "ABD tutumunu değiştirmediği ve İran'ın şartlarını kabul etmediği sürece Hürmüz Boğazı açılmayacak." dedi.

ABD'nin savaşı sona erdirmesi, İran'ın bloke edilen paralarını ödemesi ve Lübnan ile Gazze başta olmak üzere bölgedeki savaşların sonlandırılması gerektiğini belirten Rızai, İran'ın diğer şartlarının da arabulucular aracılığıyla ABD'ye iletildiğini kaydetti.

Rızai ayrıca İran ile Umman arasında Hürmüz Boğazı'ndaki geçiş güzergahına ilişkin olası bir anlaşmanın, boğazın kapatılması meselesinden ayrı değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Çin'in Tahran Büyükelçisi Zong ise konuşmasında, ülkesinin İran'a yönelik askeri saldırılara karşı olduğunu ifade etti. Zong, Çin'in Batı Asya bölgesinde ve Basra Körfezi ülkeleri arasındaki ilişkilerin güçlendirilmesini her zaman desteklediğini kaydetti.

RUSYA VE İRAN ARASINDA SİLAHSIZLANMA İSTİŞARESİ YAPILDI

Rusya ve İran Dışişleri Bakanlıkları arasında silah kontrolü, silahsızlanma ve kitle imha silahlarının yayılmasının önlenmesi konularında istişareler yapıldığı bildirildi.

Rusya Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, İran ile dışişleri bakanlıkları düzeyinde başkent Moskova’da dün toplantı düzenlendiği ifade edildi.

Toplantıda, silah kontrolü, silahsızlanma ve kitle imha silahlarının yayılmasının önlenmesi ile ilgili konuların istişare edildiği belirtilen açıklamada, Rus heyetine Rusya Dışişleri Bakanlığı Silahların Yayılmasını Önleme ve Silah Kontrolü Dairesi Başkanı Oleg Postnikov, İran heyetine de İran Dışişleri Bakanlığı Uluslararası Barış ve Güvenlik Dairesi Genel Müdürü Mohammad Hassaninejad Pirkouhi’nin başkanlık ettiği aktarıldı.

Açıklamada, toplantının önemine değinilerek şunlar kaydedildi:

“Silah kontrolü, silahsızlanma ve kitle imha silahlarının yayılmasının önlenmesi ile ilgili güncel konularda diyalog, Rusya ve İran arasında sağlanan Kapsamlı Stratejik Ortaklık Anlaşması'nın uygulanması açısından öneme sahip. Toplantıda, ABD ile İsrail’in İran’a yönelik saldırganlığı sonucunda oluşan krizin atlatılması ve İran’ın nükleer programıyla ilgili sorunun çözülmesi ele alındı.”

ABD ABLUKAYI KIRMAYA ÇALIŞAN BİR GEMİYE ATEŞ AÇTI

ABD kuvvetlerinin, İran'la yaşadığı yetki anlaşmazlığı üzerine, İran limanlarına uyguladığı abluka kapsamında gemiye ateş açtığı öne sürüldü.

İsmini paylaşmayan ABD'li bir yetkilinin, Wall Street Jorunal'a (WSJ) yaptığı açıklamada, ABD'nin bugün erken saatlerde Hürmüz ablukasını delmeye çalışan Panama bayraklı bir gemiye saldırdığı savunuldu.

Haberde, "Bu, Trump yönetiminin rejimi ekonomik olarak sıkıştırma girişimleri kapsamında güvenlik önlemlerinin artırılması anlamına geliyor." değerlendirmesine yer verildi.

Yetkilinin açıklamasında, bir ABD askeri helikopterinin, İran limanlarına uygulanan deniz ablukasını uygulamakla görevli ABD'li personelin uyarılarını dikkate almaması üzerine geminin dümenine ateş açtığı ileri sürüldü.

Olayda herhangi bir can kaybı olup olmadığına dair bilgiye yer verilmezken, ABD'li yetkili, geminin saldırıdan sonra mürettebatını başka bir sivil gemiye aktarmaya çalıştığını iddia etti.

VANGUARD: PANAMA BAYRAKLI KONTEYNER GEMİSİ VURULDU

Denizcilik güvenliği firması Vanguard, bugün erken saatlerde, Panama bayraklı "Vela Nova" adlı konteyner gemisinin, Pakistan kıyılarından yaklaşık 71 deniz mili uzaklıkta Umman Körfezi'nden batıya doğru seyrederken bir helikopterden ateşlenen füzeyle vurulduğu bilgisini paylaştı.

Vanguard'ın olayla ilgili ilk raporunda, "Füze, gemiye isabet etti ve daha sonra söndürülen bir yangına neden oldu." ifadelerine yer verilirken, gemideki 17 kişilik mürettebatın durumunun iyi olduğunun tespit edildiği kaydedildi.

KATAR'DAN HÜRMÜZ AÇIKLAMASI

Katar, Umman ile İran arasında devam eden Hürmüz Boğazı’na ilişkin görüşmelerin ileri bir aşamaya ulaştığını açıkladı.

Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari, başkent Doha'da düzenlediği basın toplantısında, ABD-İran gerilimi, İran ve Umman arasındaki Hürmüz Boğazı görüşmeleri ile bölgedeki son gelişmeler ve Gazze'deki ateşkes durumuna ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Ensari, Katar’ın arabulucu olarak önceliğinin Hürmüz Boğazı’nın mümkün olan en kısa sürede yeniden açılması olduğunu belirterek, Umman ve İran’dan görüşmelere ilişkin olumlu geri dönüşler aldıklarını ifade etti.

Katar’ın, Hürmüz Boğazı’nın güvenliğini ve deniz ulaşımının serbestisini güvence altına alan, Boğaz'ın siyasi baskı aracı olarak kullanılmasını engelleyen her türlü formülü desteklediğini kaydeden Ensari, ABD ile İran arasındaki müzakerelerin ise sürdüğünü belirtti.

Ensari, şu ifadeleri kullandı:

"Bölgede gerilimin durdurulması için taraflarla yürüttüğümüz diplomatik çabalar sürüyor. Önceliğimiz gerilimi bir an önce durdurmak, diplomasi masasına geri dönmek ve Hürmüz Boğazı'nın eskiden olduğu gibi sorunsuz şekilde serbest geçişlere yeniden açılması."

"MEKKE ORTAK SAVUNMA ANLAŞMASI'NI MEMNUNİYETLE KARŞILIYORUZ"

Ensari Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nı memnuniyet ile karşıladıklarını ifade ederek "Bölgenin güvenliği ortak bir sorumluluktur ve ortak bölgesel koordinasyon gerektiriyor." diye konuştu.

Sözcü Ensari, Katar’ın bölgede güvenlik ve istikrarı güçlendirecek her türlü bölgesel işbirliğini memnuniyetle karşıladığını belirtti.

GAZZE İÇİN ORTAK ÇABA

Gazze'deki ateşkes sürecine dair ise Ensari, arabulucu ülkeler Katar, Mısır ve Türkiye'nin ateşkes anlaşmasının ikinci aşamasının en kısa sürede uygulanması için çalışmalarının sürdüğünü belirtti.

İsrail’in, Gazze ve Batı Şeria’daki uygulamalarına karşı uluslararası toplumun net bir tutum ortaya koyması gerektiğini vurgulayan Ensari, İsrail’in Gazze Anlaşması'nı uygulama konusunda "oyalama politikası" yürüttüğünü vurguladı.

Ensari, anlaşmanın hayata geçirilmesi için uluslararası toplumun İsrail’e baskı yapmasını beklediklerini kaydetti.

İRAN-UMMAN GÖRÜŞMELERİ

İran ve ABD arasında 14 Haziran'da Pakistan arabuluculuğunda varılan mutabakatın ilk aşamasında ABD'nin İran'a ait dondurulmuş varlıkları serbest bırakması karşılığında Hürmüz Boğazı'nın açılması ve İran'ın bu stratejik su yolundan geçişlerden 60 gün boyunca ücret almaması kararlaştırılmıştı.

ABD, mutabakatın imzalanmasının ardından İran'ın dondurulmuş varlıklarını serbest bırakmamış ve Hürmüz Boğazı'ndan geçişler için Umman kara sularından alternatif rota belirlemişti.

ABD'nin bu adımlarını mutabakatın ihlali sayan İran, Boğaz'dan geçişleri kısıtlayarak "izinsiz geçiş yapmaya çalışan" bazı gemileri vurmuştu. Mutabakata rağmen iki ülke arasındaki gerginlik 8 Temmuz'da şiddetli çatışmaların başlamasına yol açmış ve yaklaşık iki hafta devam etmişti.

İran, Hürmüz Boğazı'na kıyısı bulunan Umman ile Boğaz'da gemiler için güvenli geçiş yolları belirlenmesi amacıyla yeniden görüşmelere başlamıştı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Umman ile yürütülen teknik ve siyasi görüşmelerde ilerleme kaydedildiğini açıklamıştı.

UMMAN KÖRFEZİ KARIŞTI

İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO), Umman Körfezi'nde bir petrol tankeri ile askeri güçler arasında detayları belirtilmeyen bir "olay" yaşandığını bildirdi.

UKMTO tarafından yapılan yazılı açıklamada, "UKMTO, Umman Körfezi'nde bir tanker ile askeri güçler arasında yaşanan bir olayla ilgili rapor almıştır." ifadesine yer verildi.

Detayları verilmeyen olayın konumuyla ilgili paylaşılan haritada, olayın Pakistan'ın Gwadar kentinin güneyinde gerçekleştiği belirtildi.

Petrol tankerinin kimliği, olaya karışan askeri güçler veya olayın niteliği hakkında herhangi bir bilgi paylaşılmadı.