CANLI | ABD ve İran Hürmüz anlaşması için masada: Pezeşkiyan yeşil ışık yaktı! Vance petrol akışı için planı açıkladı
ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı'nın yeniden trafiğe açılması ve olası anlaşmaya ilişkin kritik gelişmeler yaşanıyor. ABD yönetimi boğazın 30 ila 60 gün içinde açılmasına yönelik bir anlaşmanın açıklanabileceğinin sinyalini verirken, İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan "Şu an bir anlaşma için en iyi zaman" mesajı verdi. Tahran yönetimi ise boğazın açılması için ABD'nin deniz ablukasını kaldırmasını ve bölgedeki güçlerini çekmesini şart koştu.
ABD-İran hattında Hürmüz Boğazı ve olası anlaşmaya ilişkin hareketlilik sürüyor. ABD yönetimi, boğazın yeniden güvenli şekilde trafiğe açılması ve petrol ile gaz akışlarının çatışma öncesi seviyelere dönmesini beklerken İran tarafı, ABD'nin deniz ablukasını kaldırması ve güçlerini bölgeden çekmesi şartını öne sürdü. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise anlaşma için "şu an en iyi zaman" olduğunu söyledi.
Ne Olmuştu?
14 Haziran Mutabakatı: İran ve ABD arasında Pakistan arabuluculuğunda varılan mutabakatın ilk aşamasında, ABD'nin dondurulan İran varlıklarını serbest bırakması karşılığında Hürmüz Boğazı'nın açılması ve İran'ın bu stratejik su yolundan geçişlerden 60 gün boyunca ücret almaması kararlaştırılmıştı.
ABD'nin söz konusu varlıkları serbest bırakmayıp Umman kara sularından alternatif bir rota belirlemesini ihlal sayan İran, Boğaz'dan geçişleri kısıtlayarak izinsiz geçiş yapmaya çalışan bazı gemileri hedef aldı.
Umman ile Diplomatik Trafik: Tırmanan gerilimin ardından İran, Boğaz'da gemiler için güvenli geçiş yolları belirlenmesi amacıyla kıyıdaşı Umman ile yeniden görüşmelere başladı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, yürütülen teknik ve siyasi görüşmelerde önemli ilerleme kaydedildiğini duyurdu.
Takvim.com.tr dakika dakika gelişmeleri aktarıyor...
CANLI ANLATIM
NYT: İRAN SAVAŞI ABD’NİN MÜHİMMAT DEPOLARINI BOŞALTTI
New York Times’ın (NYT) ABD’li yetkililere dayandırdığı haberine göre; Pentagon’un Orta Doğu’ya hızla savaş gemileri, uçaklar ve hava savunma birlikleri kaydırması, Avrupa ve Asya’daki konuşlanmaları doğrudan etkiledi. İran ile yaşanan savaşın mühimmat stoklarında yarattığı endişe verici tükenme nedeniyle bu bölgelere tahsis edilen kritik mühimmatlar geri çekilirken, söz konusu durum askeri teçhizat bakımında ve birliklerin moralinde zincirleme aksamalara yol açtı.
Haberde ayrıca, ABD Genelkurmay Başkanı’nın savaştan önce Trump’ı silah stoklarının erimesine dair ciddi riskler konusunda uyardığı, ancak Trump’ın bu ikazlara rağmen çatışmanın hızla sonuçlanacağına inanarak savaşa girme kararı aldığı belirtildi. Mevcut tablo itibarıyla ABD’nin elindeki Patriot füze stokunun 1700’ün altına gerilediği belirtiliyor.
ABD MERKEZ KUVVETLER KOMUTANI İSRAİL’DE
İsrail Kamu Yayın Kuruluşu (KAN), ABD Merkez Kuvvetler Komutanı’nın (CENTCOM) İsrail’e ulaştığını bildirdi. Kanala göre, ziyaret kapsamında ABD’li komutan, İsrail Genelkurmay Başkanı ve üst düzey askeri yetkililerle bir araya gelerek kritik temaslarda bulunacak.
UMMAN: SEYRÜSEFER MÜZAKERELERİ OLUMLU İLERLİYOR
Umman, İran ile Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefere ilişkin düzenlemelerin ele alındığı müzakerelerin olumlu ve yapıcı bir atmosferde ilerlediğini belirterek, tüm tarafların çıkarlarını gözeten müzakereleri ve kaydedilen ilerlemeyi etkileyecek eylemlerden kaçınılması çağrısında bulundu.
Umman Dışişleri Bakanlığından konuya ilişkin yazılı açıklama yapıldı.
İran ile Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefere ilişkin düzenlemeler konusunda devam eden müzakerelerin olumlu ve yapıcı bir atmosferde ilerlediği teyit edilen açıklamada, tüm tarafların çıkarlarını gözeten müzakereler ile bu kapsamda kaydedilen ilerlemeyi etkileyebilecek eylemlerden kaçınılmasının önemine dikkati çekildi.
Açıklamada ayrıca, Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapan gemilere yönelik tekrarlanan saldırılar kınandı.
Söz konusu saldırıların uluslararası hukuka ve kara sularının egemenliğine aykırı olduğu, deniz seyrüseferinin güvenliği ile bölgenin güvenlik ve istikrarı için tehdit oluşturduğu belirtildi.
PEZEŞKİYAN: ŞU AN BİR ANLAŞMA İÇİN EN İYİ ZAMAN
İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, "İran güçlü, birlik içinde ve savaşta galip gelen taraf olarak görülüyor. Şu an bir anlaşma için en iyi zaman." dedi.
“Mevcut koşullar, müzakereler yoluyla bir anlaşmaya varma ve sorunları çözme sürecini sürdürmek için bir fırsat oluşturabilir. Anlaşmak için en doğru zamanın şu an olduğuna inanıyorum; çünkü ülkede güçlü bir kenetlenme, güç ve birlik var. Halkımızın üzerindeki baskıların çok artmamasını hedefliyoruz ve şu an her alanda zorluklar yaşandığının farkındayız.
Karşı tarafın haklarımızı tanıması ve güvence altına alması gerekiyor; biz de ülkemizin ve halkımızın haklarından başka bir şey talep etmiyoruz. Sorunlar yalnızca savaşla çözülemez; mutabakat zaptı maddelerine dayanarak barış yolunda ilerlemeyi hedefliyoruz.
ABD YARATTIĞI GÜVENSİZLİK ORTAMINDAN VAZ GEÇMELİ
Karşı taraf ne kadar adım atarsa biz de müzakerelerde o kadar ilerleyeceğiz; eğer bir gelişme göstermezlerse taleplerini kabul etmeyeceğiz. ABD yarattığı güvensizlik ortamından vazgeçtiği takdirde, mutabakat zaptını temel almaya kararlıyız.
Amerika Birleşik Devletleri güvenilir değil; ancak yine de onlarla bazı ilerlemeler kaydetmeyi ve mevcut sorunları çözmeyi hedefliyoruz. Ne savaş ne barış durumundan çıkmak için diplomatik süreci nasıl yöneteceğimizi her gün değerlendiriyoruz.
Sonsuza kadar savaşılamaz; nihayetinde savaşın bir noktada sona ermesi gerekir.”
VANCE: İRAN, HÜRMÜZ'DEN MAKSİMUM DÜZEYDE PETROL GEÇİŞİNE İZİN VERECEĞİNİ BİLDİRDİ
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran'a ilişkin, "her türlü baskıyı uygulamayı ve Orta Doğu'dan olabildiğince fazla petrol ve doğal gaz çıkarmayı sürdüreceklerini" söyledi.
ABD Başkan Yardımcısı Vance, Fox News kanalına verdiği demeçte İran'a ilişkin de açıklamalarda bulundu.
İran'la iletişimin sürdüğünü belirten Vance, "Hürmüz Boğazı'ndan çıkan petrol ve doğal gaz miktarını en üst seviyeye çıkarmaya çalışıyoruz." ifadesini kullandı.
Vance ayrıca, İran'ın ABD ile daha iyi ilişki kurmak için gereken uzun vadeli değişiklikleri yapmaya istekli olup olmadığını anlamaya çalıştıklarını belirterek, şu ifadeleri kullandı:
"Eğer (istekli) değillerse, sorun değil. Elimizden gelen her türlü baskıyı uygulamaya ve Amerikalıların daha düşük enerji fiyatlarından faydalanabilmesi için Orta Doğu'dan olabildiğince fazla petrol ve doğal gaz çıkarmaya devam edeceğiz." diye konuştu.
İran konusunda henüz sürecin tamamlanmadığının altını çizen Vance, bu konuda tüm diplomatik, ekonomik ve askeri araçların devreye sokulduğunu belirtti. Vance ayrıca, yapılacak potansiyel bir anlaşma konusunda beklentilerinin, çıkan petrol ve doğal gazın çatışma öncesindeki seviyeye dönmesi olduğunu vurgulayarak, "İran tarafının da bu konuda mutabık olduğunu" savundu.
İRAN ULUSAL GÜVENLİK KONSEYİ: ABD TAVRINI DEĞİŞTİRMEDİKÇE HÜRMÜZ BOĞAZI'NI AÇMAYACAĞIZ
İran Milli Yüksek Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Muhammed Bakır Zülkadir, ABD tavrını düzeltmedikçe Hürmüz Boğazı'nı açmayacaklarını söyledi:
"Hürmüz Boğazı, Amerika Birleşik Devletleri tavrını ve politikalarını düzeltmedikçe açılmayacaktır. Yüksek Güvenlik Konseyi, gerek savaşta gerekse müzakerelerde duruşundan asla taviz vermeyecektir. ABD, deniz ablukasını kaldırmalı; hava ve deniz kuvvetlerini İran çevresinden tamamen çekmelidir. ABD, haksız yaptırımlara son vermeli, tazminat ödemeli ve dondurulan varlıklarımızı serbest bırakmalıdır."