Takvim.com.tr Hayat kurtarmak için iki yıllık evlilik şart
Bazı çiftlerin evlendikten hemen sonra organ bağışı için başvurduklarını belirten Akdeniz Üniversitesi Organ Nakli Merkezi Koordinatörü Nilgün Keçecioğlu, "Organ bağışı için en az iki yıllık evililik şartı aranıyor" dedi
Takvim.com.tr Giriş Tarihi: Güncelleme Tarihi:
Akdeniz Üniversitesi Organ Nakli Merkezi Organ Nakli Koordinatörü, Koordinasyon Birimi Sorumlusu Nilgün Keçecioğlu sorularımızı yanıtladı.
Sağlık Bakanlığı, sadece organ nakli için yapılan evlilikleri önlemek için iki yıl evlilik şartı getirdi. Sizce bu doğru mu?
Evlendikten sonra hemen organ nakline ihtiyaç duyan çiftler oluyor. Eşlerden biri, diğerinin hayatını kurtarmak istiyor amaevliliklerinin süresi yeterli olmuyor. Ama bu çiftler, İl Sağlık Müdürlükleri'nde bulunan Organ Nakli Etik Kurulu 'na başvurarak, onay alırlarsa eşlerine organ bağışlayabiliyorlar. Üç aylık evli olup da organını eşine vermek isteyenler bile var. Ama bu çiftler evliliklerinin gerçek olduğunu ispatlamadan organ bağışlayamıyorlar.
ORGAN BULMAK ZOR!
Aileleri organ nakline ikna etmek zor mu?
Türkiye'de kadavradan organ bulmak çok zor... Yaşayanlar yakınlarına organlarını çok daha kolay veriyor ama ölümlerde bu kararı kolay veremiyorlar. Beyin ölümü gerçekleşmiş kişilerin, yakınlarını ikna etmek çok daha zor... Bazen kendi kendilerine karar veren aileler de oluyor ama çoğunu biz, organ bağışına ikna etmek zorunda kalıyoruz. Hasta yakınlarına önce beyin ölümünü açıklıyor sonra hayatlarının en acılı anlarında onlardan önemli bir karar vermelerini istiyoruz. O kişiler hayatlarında hiç organ bağışı düşünmemişlerse bunu kabullenmeleri çok zor. Aileden bir birey ikna olsa bile, diğeri 'hayır' diyebiliyor. Amacımız aile bütünlüğü bozulmadan ve onların acılarını artırmadan bu kararın verilmesini sağlamak ve başkalarına hayat bağışlayarak belki de biraz acılarını hafifletmek...
Kadavra bağışında, konuştuğunuz ailelerden ne kadarı kabul ediyor?
Ortalamaya bakarsanız yüzde 50 ile 60 arasında değişiyor.
AKBABA DEĞİLİZ
Kimleri ikna etmek daha zor?
Kadınlar, organlarını daha kolay veriyor ama onları ikna etmek çok zor... Çünkü acılarını daha tepkili ve yoğun yaşıyorlar. Biz, zaten görüşürken aile büyüklerini ya da daha metanetli duran kişileri tercih ediyoruz. Bir çocuk kaybedilmişse, onun annesi ile konuşmak zor oluyor. Bunun yerine babası ya da diğer akrabalarıyla görüşmek daha kolay. Erişkin biri ise karısı yerine, erişkin çocuklarıyla konuşmak daha kolay.
Genelde dini nedenlerle mi çekimser davranıyorlar?
Hayır. Dini nedenler, yok denecek kadar az... İslam dinini yorumlayabilen insanlar, bunun dini açıdan bir sakıncası olmadığını biliyor. Ama nadiren 'Organ bağışlamak günah diyenler' de oluyor. Ben 19 yıldır bu işi yapıyorum ve dini, buna gerekçe olarak gösteren kişi sayısı çok az... Ama organ bağışlamamaya niyetlilerse, 'günah' diyebiliyorlar. Bu konudaki asıl çekince zamanında ve yeterli bilgi sahibi olamamak... Bazı aileler, sanki bizleri insanların ölümünü bekleyen, organlarına saldıracakmış gibi bakan akbabalar gibi görüyor.
AŞIKLAR KOLAY HAYAT KURTARIR!
Eşine organını verdiği ya da aldığı halde boşanmak isteyen oluyor mu? Pek rastlamadım. Minnet borcu oluyor. Birbirlerine aşkla bağlanmışlarsa, organ bağışı daha kolay oluyor. Evlilikleri kritik olan çiftler, zaten organ vermeye yanaşmıyor. Mutlu evliliklerde organ bağışı da daha kolay oluyor.
Kumalar ya da imam nikahlılar organ verebilir mi? Çok fazla Güneydoğulu hastamız var. Bazen buraya iki hanımıyla birlikte gelen hastalarımız bile oluyor. Ama nikahlı olan organ verebiliyor. Nikahsızdan alınamıyor.
EŞİNİN ONAY VERMESİ GEREK!
Canlı verici adaylarında eşinin fikri önemli mi?
Organ bağışında bulunacak kişinin eşinin de bu bağışı onaylaması gerekiyor. Örneğin yetişkin bir erkek, babasına ya da annesine organını vermek isteyebilir. Ama önce eşinin buna onay vermesi gerekir.
KART DEĞİL VASİYET ÇOK ÖNEMLİ
Ölen kişinin cebinden organ bağışı kartı çıkarsa bir işe yarıyor mu?
Ülkemizde beyin ölümü tanısı konulan kişinin organ bağışı kartı olup olmadığını arayan ya da sorgulayan bir sistem yok! Zaten yoğun bakımda beyin ölümü tanısı konulan kişinin, özel eşyaları da ailesine verilir. Karttan çok, kişinin organ bağışıyla ilgili kararını yakınlarına vasiyet etmesi çok daha önemli.
KADINLAR DAHA İSTEKLİ!
Canlı vericili organ naklinde, gönüllü adaylar daha çok kimler?
Canlı vericili organ naklinde anne, baba ve eşler ilk sıradaki gönüllü adaylar... Çocuklar için anne ve babalar, evli hastalarda ise öncelikli olarak eşler verici olmak istiyor. Verici olmak için kadınlar, erkeklerden daha istekliler... Hastalığın tanısı konulduğu ilk dönemde verici adayı sayısı her zaman daha fazladır. Tüm aile şokta ve 'Hastayı kurtarmak için ne yapabilirim?' psikolojisindedir. Hastalar, diyalize girdikçe etraflarında onlara organ vermek isteyenler de azalır.
SALDIRIYA DA UĞRADIM
Ailelerle görüşülmesi zordur. İnsanların canı yanarken sizin, onlardan başkaları için yardım istemeniz, hoş karşılanmayabilir. İki yıl önce 30 yaşlarında bir bey, vefat etmişti. Eşi ve eşinin birkaç kadın arkadaşını görüşmeye davet ettim. Beyin ölümü gerçekleştiği halde kadın, eşinin öldüğünü kabul etmiyordu. Ben durumla ilgili açıklama yaparken, kadının yumruğunu kolumda hissettim. Tabii ki bağış yapmadılar.
EĞİTİM FARK ETMİYOR
Kırsal kesimden gelen, hayatlarında organ bağışının adını bile hiç duymamış ailelerle karşılaşıyoruz. 'Bu insanlara organ bağışını nasıl açıklayacağız?' diye düşünürken, olumlu yanıt verebiliyor, başkalarına yardım iç güdüsüyle 'tamam' diyebiliyorlar. Bazen de eğitim düzeyi yüksek olan sağlık personeli olan kişiler, görüşmeye bile gelmeyebiliyorlar.
KARARI AİLE MECLİSİ VERİR
Geçtiğimiz yıl, bir aile çok kötü bir kaza geçirdi. Aileden bir tek dört yaşındaki çocuk ve baba kurtuldu. İkisi de, uzun süre yoğun bakımda kaldı. Ardından çocuğun beyin ölümü gerçekleşti. Babası yanındaki yatakta bilinci kapalı yatıyordu. Ben de anne ve baba tarafından tüm akrabalarını görüşmeye çağırdım. Aile meclisi karar verdi ve organlarını üç kişiye bağışladılar.
NAKİLLİ SOKAĞI VAR!
Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi'nin yanı sıra Antalya'daki Medical Park Hastanesi'nde de organ nakli yapılıyor. Türkiye'nin en fazla organ nakli yapılan şehri olan Antalya'ya başka şehirlerden gelen hastalar ve hasta yakınları gelip, burada bir sokakta yaşıyorlar. Tıp fakültesinin hemen karşı caddesinde bulunan sokakta organ nakli için sıra bekleyen, tedavi gören, nakilden sonra izleme döneminde bulunan hasta ve yakınları ev kiralıyor. Bu sokakta herkes, maskeli dolaşıyor. 'Nakilli Parkı' adını verdikleri sokakta biraraya gelip, sohbet ediyorlar.
Sağlık Bakanlığı, sadece organ nakli için yapılan evlilikleri önlemek için iki yıl evlilik şartı getirdi. Sizce bu doğru mu? Evlendikten sonra hemen organ nakline ihtiyaç duyan çiftler oluyor. Eşlerden biri, diğerinin hayatını kurtarmak istiyor ama
ORGAN BULMAK ZOR!
Aileleri organ nakline ikna etmek zor mu? Türkiye'de kadavradan organ bulmak çok zor... Yaşayanlar yakınlarına organlarını çok daha kolay veriyor ama ölümlerde bu kararı kolay veremiyorlar. Beyin ölümü gerçekleşmiş kişilerin, yakınlarını ikna etmek çok daha zor... Bazen kendi kendilerine karar veren aileler de oluyor ama çoğunu biz, organ bağışına ikna etmek zorunda kalıyoruz. Hasta yakınlarına önce beyin ölümünü açıklıyor sonra hayatlarının en acılı anlarında onlardan önemli bir karar vermelerini istiyoruz. O kişiler hayatlarında hiç organ bağışı düşünmemişlerse bunu kabullenmeleri çok zor. Aileden bir birey ikna olsa bile, diğeri 'hayır' diyebiliyor. Amacımız aile bütünlüğü bozulmadan ve onların acılarını artırmadan bu kararın verilmesini sağlamak ve başkalarına hayat bağışlayarak belki de biraz acılarını hafifletmek...
Kadavra bağışında, konuştuğunuz ailelerden ne kadarı kabul ediyor? Ortalamaya bakarsanız yüzde 50 ile 60 arasında değişiyor.
AKBABA DEĞİLİZ
Kimleri ikna etmek daha zor? Kadınlar, organlarını daha kolay veriyor ama onları ikna etmek çok zor... Çünkü acılarını daha tepkili ve yoğun yaşıyorlar. Biz, zaten görüşürken aile büyüklerini ya da daha metanetli duran kişileri tercih ediyoruz. Bir çocuk kaybedilmişse, onun annesi ile konuşmak zor oluyor. Bunun yerine babası ya da diğer akrabalarıyla görüşmek daha kolay. Erişkin biri ise karısı yerine, erişkin çocuklarıyla konuşmak daha kolay.
Genelde dini nedenlerle mi çekimser davranıyorlar? Hayır. Dini nedenler, yok denecek kadar az... İslam dinini yorumlayabilen insanlar, bunun dini açıdan bir sakıncası olmadığını biliyor. Ama nadiren 'Organ bağışlamak günah diyenler' de oluyor. Ben 19 yıldır bu işi yapıyorum ve dini, buna gerekçe olarak gösteren kişi sayısı çok az... Ama organ bağışlamamaya niyetlilerse, 'günah' diyebiliyorlar. Bu konudaki asıl çekince zamanında ve yeterli bilgi sahibi olamamak... Bazı aileler, sanki bizleri insanların ölümünü bekleyen, organlarına saldıracakmış gibi bakan akbabalar gibi görüyor.
AŞIKLAR KOLAY HAYAT KURTARIR!
Eşine organını verdiği ya da aldığı halde boşanmak isteyen oluyor mu? Pek rastlamadım. Minnet borcu oluyor. Birbirlerine aşkla bağlanmışlarsa, organ bağışı daha kolay oluyor. Evlilikleri kritik olan çiftler, zaten organ vermeye yanaşmıyor. Mutlu evliliklerde organ bağışı da daha kolay oluyor. Kumalar ya da imam nikahlılar organ verebilir mi? Çok fazla Güneydoğulu hastamız var. Bazen buraya iki hanımıyla birlikte gelen hastalarımız bile oluyor. Ama nikahlı olan organ verebiliyor. Nikahsızdan alınamıyor.EŞİNİN ONAY VERMESİ GEREK!
Canlı verici adaylarında eşinin fikri önemli mi? Organ bağışında bulunacak kişinin eşinin de bu bağışı onaylaması gerekiyor. Örneğin yetişkin bir erkek, babasına ya da annesine organını vermek isteyebilir. Ama önce eşinin buna onay vermesi gerekir.
KART DEĞİL VASİYET ÇOK ÖNEMLİ
Ölen kişinin cebinden organ bağışı kartı çıkarsa bir işe yarıyor mu?
Ülkemizde beyin ölümü tanısı konulan kişinin organ bağışı kartı olup olmadığını arayan ya da sorgulayan bir sistem yok! Zaten yoğun bakımda beyin ölümü tanısı konulan kişinin, özel eşyaları da ailesine verilir. Karttan çok, kişinin organ bağışıyla ilgili kararını yakınlarına vasiyet etmesi çok daha önemli.
KADINLAR DAHA İSTEKLİ!
Canlı vericili organ naklinde, gönüllü adaylar daha çok kimler?
Canlı vericili organ naklinde anne, baba ve eşler ilk sıradaki gönüllü adaylar... Çocuklar için anne ve babalar, evli hastalarda ise öncelikli olarak eşler verici olmak istiyor. Verici olmak için kadınlar, erkeklerden daha istekliler... Hastalığın tanısı konulduğu ilk dönemde verici adayı sayısı her zaman daha fazladır. Tüm aile şokta ve 'Hastayı kurtarmak için ne yapabilirim?' psikolojisindedir. Hastalar, diyalize girdikçe etraflarında onlara organ vermek isteyenler de azalır.
SALDIRIYA DA UĞRADIM
Ailelerle görüşülmesi zordur. İnsanların canı yanarken sizin, onlardan başkaları için yardım istemeniz, hoş karşılanmayabilir. İki yıl önce 30 yaşlarında bir bey, vefat etmişti. Eşi ve eşinin birkaç kadın arkadaşını görüşmeye davet ettim. Beyin ölümü gerçekleştiği halde kadın, eşinin öldüğünü kabul etmiyordu. Ben durumla ilgili açıklama yaparken, kadının yumruğunu kolumda hissettim. Tabii ki bağış yapmadılar.
EĞİTİM FARK ETMİYOR
Kırsal kesimden gelen, hayatlarında organ bağışının adını bile hiç duymamış ailelerle karşılaşıyoruz. 'Bu insanlara organ bağışını nasıl açıklayacağız?' diye düşünürken, olumlu yanıt verebiliyor, başkalarına yardım iç güdüsüyle 'tamam' diyebiliyorlar. Bazen de eğitim düzeyi yüksek olan sağlık personeli olan kişiler, görüşmeye bile gelmeyebiliyorlar.
KARARI AİLE MECLİSİ VERİR
Geçtiğimiz yıl, bir aile çok kötü bir kaza geçirdi. Aileden bir tek dört yaşındaki çocuk ve baba kurtuldu. İkisi de, uzun süre yoğun bakımda kaldı. Ardından çocuğun beyin ölümü gerçekleşti. Babası yanındaki yatakta bilinci kapalı yatıyordu. Ben de anne ve baba tarafından tüm akrabalarını görüşmeye çağırdım. Aile meclisi karar verdi ve organlarını üç kişiye bağışladılar.
NAKİLLİ SOKAĞI VAR!
Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi'nin yanı sıra Antalya'daki Medical Park Hastanesi'nde de organ nakli yapılıyor. Türkiye'nin en fazla organ nakli yapılan şehri olan Antalya'ya başka şehirlerden gelen hastalar ve hasta yakınları gelip, burada bir sokakta yaşıyorlar. Tıp fakültesinin hemen karşı caddesinde bulunan sokakta organ nakli için sıra bekleyen, tedavi gören, nakilden sonra izleme döneminde bulunan hasta ve yakınları ev kiralıyor. Bu sokakta herkes, maskeli dolaşıyor. 'Nakilli Parkı' adını verdikleri sokakta biraraya gelip, sohbet ediyorlar.
