Takvim.com.tr Kolaylaştırma İslâmî ilkedir
Takvim.com.tr Giriş Tarihi:
İslâm, merhameti sınırsız olan yüce Rabbimizin insanlık için seçtiği ve razı olduğu dindir.
İnsanın mutluluğu için konulan bu dinin inanç esasları ve amel yasaları kolayca anlaşılabilir, emir ve yasakları da kolayca uygulanabilir niteliktedir.
Bu gerçek, Kur'ân'ımızda şöyle açıklanmıştır: {"...Allah, size dinde hiç bir zorluk-güçlük çıkarmamıştır..." "Çünkü Allah her bir kişiye ancak güç yetirebildiğini yükler..."} 1
(Kur'ân'ımızın açıkladığı bu ilâhî gerçeği, Sevgili Peygamberimiz de şöylece pekiştirmiştir: "Ben Allah'ı birleyen, kolaylığa hoşgörüye dayanan bir dinle gönderildim."
Peygamberimiz sözlü açıklamalarla yetinmemiştir. İlk müminler olan sahâbileri ve onların şahsında bizleri kolaylaştırma çizgisinde terbiye etmiştir.
Bu yazımızda onun "farz görevler ve açık haramlardan ödün vermeksizin" verdiği terbiye örneklerinden bazılarını sunacağız.
(1) Sahabî Amr b. As, Hz.Peygamber'in askerî bir müfrezenin komutanı olarak kendisini görevlendirdiğini açıklayarak, bu görevi sırasında yaşadığı olayı şöyle anlatıyor: "Soğuk mu soğuk bir geceydi.
İhtilam oldum. Gusül abdesti alırsam donarak ölmekten korktum.
Teyemmüm alıp kumandam altındaki arkadaşlarıma sabah namazını kıldırdım. Döndüğümüzde bu olayı Hz.Peygamber'e anlattım. O da bana: "Ya Amr! Cünüb olduğun halde arkadaşlarına namaz mı kıldırdın?" buyurdu.
Ben de olayı yeniden anlatarak şöyle dedim:
- Ya Resulallah! Pek soğuk bir gecede ihtilam oldum. Gusül almak için yıkansam öleceğimden korktum.
Bu sırada Allah'ın, "... Canlarınıza kıymayın. Şüphesiz Allah sizin için bir rahmet kaynağıdır" anlamındaki âyetini hatırladım. Bu âyeti kendimce yorumlayarak teyemmüm aldım ve namazı kıldırdım.
Bu açıklamam üzerine Allah'ın Resulü güldü fakat hiçbir şey söylemedi. 2
Cünübken ve de su varken namaz kıldırmanın pek azîm bir sorumluluk gerektirdiği şüphesizdir.
Böyle iken Hz. Peygamber'in gerekçesini dinledikten sonra Amr b.
As'ı tebessüm buyurarak onaylaması hiç şüphesiz bizlere kolaylık ilkesiyle hareket edilmesi gereğini öğretmektedir.
***
(2) Ebû Hureyre (r.a.)'ın anlatımına göre, bir bedevî/çöl adamı Peygamber Mescidi'nde işemeye başladı. Bunu gören sahâbiler cezalandırmak için adamın başına üşüşünce, Allah'ın Resûlü onlara şöyle buyurdu: "Bırakınız işini bitirsin.
Pislediği yere de bir kova su dökünüz. Zirâ siz kolaylaştırmakla emrolundunuz. Zorlaştırmakla görevlendirilmediniz."
Bedevîyi de şöylece uyardı: "Mescidler senin yaptığın iş için yapılmadı. Onlar Allah'ı anmak ve içinde namaz kılınmak için bina edildi." 3 Hz. Peygamber'in sahâbilerini yatıştırarak yapılması gerekeni emir buyurması ve bedevîyi öğretici bir dille uyarması dikkat çekicidir. Fakat asıl önemli olan husus, sevgili Peygamberimiz'in emirlerini kolaylaştırma prensibiyle gerekçelendirerek "Siz kolaylaştırmakla emrolundunuz" buyurmasıdır. Bu hadis bize, en yadırganacak durumlarda ve en olumsuz şartlarda bile kolaylaştırma prensibinin işletilmesi lüzumunu öğretmektedir...
***
(3) Ebû Mesûd (r.a.) anlatıyor:
Bir kişi Hz. Peygamber'e gelerek şöylece şikayette bulundu:
- Ya Resûlallah! Allah'a yemin ederek ifade ediyorum, bize namaz kıldıran falanca zatın uzunca kıldırması sebebiyle sabah namazlarına katılamıyorum.
Ebu Mesûd anlatımını şöylece sürdürür: (Dinledikleri sebebiyle Hz.
Peygamber öylesine öfkelendi ki) ben onu öğüt verirken o günkünden daha öfkeli bir şekilde hiç mi hiç görmedim.
Bizi şöylece uyarıp yönlendirdi:
- İçinizden bazıları namazı uzatarak insanları cemaat namazından uzaklaştırıyorlar.
Böyle yapmayınız. Herhangi biriniz namaz kıldıracağı zaman namazı uzatmasın. Zira içinizde zayıflar, yaşlılar (hastalar) ve de işgüç sahipleri vardır. Kendi başına kılacağı zaman ise dilediği kadar uzatsın. Ben bazan uzunca namaz kıldırmak üzere namaza duruyorum. Ama bir çocuk ağlaması işittiğimde anasını bunaltmış olmamak için namazı kısa tutuyorum. 4 Sunduğumuz bu hadis, namaz gibi İslâmî amellerin en yücesi ve kulluğun omurgası olan bir amel sebebiyle bile kolaylaştırma ilkesinin zedelenemeyeceğini göstermekte, zorlaştırıcı uygulamalara karşı çıkılması gereğini öğretmektedir.
***
(4) Huzeyfetûl-Yemanî Hz.Peygamber'in şöyle buyurduğunu anlatıyor:
Büyük sorgulama günü olan Kıyâmet Günü'nde Allah zülcelal kullarından bir kulunu şöyle sorgulayacaktır:
- Benim için dünya hayatında ne yaptın?
- Karşılığını ümit ettiğim küçücük bir hayır dahi yapamadım Rabbim.
Yaratan'la kulu arasında tekrarlanacak bu konuşmanın üçüncü aşamasında kul şöyle diyecek:
- Allah'ım! Bana bolca mal vermiştin.
Ben de ticaret yapardım. Ama anlayışlı davranırdım. Borcunu ödeyebilecek olana kolaylıklar sağlar, zor durumda olanlara süre verirdim. (Katına sunulacak bundan başka hiçbir amelim yoktur) Yüce Allah şöyle buyuracak:
- Kolaylaştırmaya en layık olanı benim. (Sen ki benim kullarıma kolaylaştırdın, ben de sana kolaylaştıracağım.) Gir Cennet'ime. 5 Yüce Peygamberimizin tasviplerini, yönlendirmelerini, uyarılarını ve de müjdelerini içeren örneklerle İslâm'ın kolaylaştırıcılık ilkesini açıklamaya çalıştık. Yalnızca dünya hayatımızı değil, âhiret hayatımızı da mutlu edebilecek bu ilkeyi, hayatımızın her anı ve safhasında uygulamamız gereken bir düstur olarak değerlendirmeliyiz.
Mesajımızı Şanlı Peygamberimiz'in bir hadisiyle bitiriyorum: "Şüphesiz İslâm kolaylıktır.
Yükümlü kılınmadığı görevleri üstlenerek, mükellef kılındığı vazifeleri de ruhsatları kullanmaksızın aşırılığa düşerek uygulamaya kalkışanlar, sonunda acze düşerek bu dini gereğince yaşayamazlar.
Sizler sabah-akşam imkânlar ölçüsünde vakitlerinizi değerlendirmeye çalışın. İlgisizliğe ve aşırılığa düşmeksizin orta yolu tutun. Yapabileceklerinize yönelin. Alacağınız Cennet armağanları için de sevinin." 6
1 Hac 78; Bakara 286
2 İ.Kesîr Nisâ 29
3 Buharî Edeb 80
4 et-Tac 1/255
5 İ.Kesîr Bakara 280
6 Buharî îman 29
PEYGAMBERİMİZDEN YÖNETİCİLERE UYARILAR
Şanlı Peygamberimiz, yönetimle ilgili olarak görevlendirdiği kişilerin her birine yaptığı uyarıyı Muaz b. Cebel ve Ebu Musa'yı Yemen'e görevli olarak gönderirken de yaparak onlara şöyle buyurmuştur: "Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız.
Sevdiriniz, nefret ettirmeyiniz. Uyumlu olunuz, ihtilafa düşmeyiniz." 7
Bu buyrukları ile kolaylaştırmayı ilkeleştiren Peygamberimiz, hayır duâları ve bedduâlarını da özellikle idarecilere yönlendirerek şöylece yakarmıştır: "Allah'ım! Kim ümmetimle ilgili bir görevi üstlenir de onlara zorluk çıkarırsa sen de ona zorluk göster.
Üstlendiği görevde kolaylaştırana sen de kolaylaştır." 8
9 el-Camiüs-Sağîr Allahümme Bölümü
iSLAM DiNi HAKKINDA BiLMEK iSTEDiĞiNiZ HER ŞEYi, Aliriza.demircan@takvim.com.tr, ard@emir.com.tr,
www.alirizademircan.net ADRESLERİNE GÖNDERiN. ALi RIZA HOCA CEVAPLASIN
İnsanın mutluluğu için konulan bu dinin inanç esasları ve amel yasaları kolayca anlaşılabilir, emir ve yasakları da kolayca uygulanabilir niteliktedir.
Bu gerçek, Kur'ân'ımızda şöyle açıklanmıştır: {"...Allah, size dinde hiç bir zorluk-güçlük çıkarmamıştır..." "Çünkü Allah her bir kişiye ancak güç yetirebildiğini yükler..."} 1
(Kur'ân'ımızın açıkladığı bu ilâhî gerçeği, Sevgili Peygamberimiz de şöylece pekiştirmiştir: "Ben Allah'ı birleyen, kolaylığa hoşgörüye dayanan bir dinle gönderildim."
Peygamberimiz sözlü açıklamalarla yetinmemiştir. İlk müminler olan sahâbileri ve onların şahsında bizleri kolaylaştırma çizgisinde terbiye etmiştir.
Bu yazımızda onun "farz görevler ve açık haramlardan ödün vermeksizin" verdiği terbiye örneklerinden bazılarını sunacağız.
(1) Sahabî Amr b. As, Hz.Peygamber'in askerî bir müfrezenin komutanı olarak kendisini görevlendirdiğini açıklayarak, bu görevi sırasında yaşadığı olayı şöyle anlatıyor: "Soğuk mu soğuk bir geceydi.
İhtilam oldum. Gusül abdesti alırsam donarak ölmekten korktum.
Teyemmüm alıp kumandam altındaki arkadaşlarıma sabah namazını kıldırdım. Döndüğümüzde bu olayı Hz.Peygamber'e anlattım. O da bana: "Ya Amr! Cünüb olduğun halde arkadaşlarına namaz mı kıldırdın?" buyurdu.
Ben de olayı yeniden anlatarak şöyle dedim:
- Ya Resulallah! Pek soğuk bir gecede ihtilam oldum. Gusül almak için yıkansam öleceğimden korktum.
Bu sırada Allah'ın, "... Canlarınıza kıymayın. Şüphesiz Allah sizin için bir rahmet kaynağıdır" anlamındaki âyetini hatırladım. Bu âyeti kendimce yorumlayarak teyemmüm aldım ve namazı kıldırdım.
Bu açıklamam üzerine Allah'ın Resulü güldü fakat hiçbir şey söylemedi. 2
Cünübken ve de su varken namaz kıldırmanın pek azîm bir sorumluluk gerektirdiği şüphesizdir.
Böyle iken Hz. Peygamber'in gerekçesini dinledikten sonra Amr b.
As'ı tebessüm buyurarak onaylaması hiç şüphesiz bizlere kolaylık ilkesiyle hareket edilmesi gereğini öğretmektedir.
(2) Ebû Hureyre (r.a.)'ın anlatımına göre, bir bedevî/çöl adamı Peygamber Mescidi'nde işemeye başladı. Bunu gören sahâbiler cezalandırmak için adamın başına üşüşünce, Allah'ın Resûlü onlara şöyle buyurdu: "Bırakınız işini bitirsin.
Pislediği yere de bir kova su dökünüz. Zirâ siz kolaylaştırmakla emrolundunuz. Zorlaştırmakla görevlendirilmediniz."
Bedevîyi de şöylece uyardı: "Mescidler senin yaptığın iş için yapılmadı. Onlar Allah'ı anmak ve içinde namaz kılınmak için bina edildi." 3 Hz. Peygamber'in sahâbilerini yatıştırarak yapılması gerekeni emir buyurması ve bedevîyi öğretici bir dille uyarması dikkat çekicidir. Fakat asıl önemli olan husus, sevgili Peygamberimiz'in emirlerini kolaylaştırma prensibiyle gerekçelendirerek "Siz kolaylaştırmakla emrolundunuz" buyurmasıdır. Bu hadis bize, en yadırganacak durumlarda ve en olumsuz şartlarda bile kolaylaştırma prensibinin işletilmesi lüzumunu öğretmektedir...
(3) Ebû Mesûd (r.a.) anlatıyor:
Bir kişi Hz. Peygamber'e gelerek şöylece şikayette bulundu:
- Ya Resûlallah! Allah'a yemin ederek ifade ediyorum, bize namaz kıldıran falanca zatın uzunca kıldırması sebebiyle sabah namazlarına katılamıyorum.
Ebu Mesûd anlatımını şöylece sürdürür: (Dinledikleri sebebiyle Hz.
Peygamber öylesine öfkelendi ki) ben onu öğüt verirken o günkünden daha öfkeli bir şekilde hiç mi hiç görmedim.
Bizi şöylece uyarıp yönlendirdi:
- İçinizden bazıları namazı uzatarak insanları cemaat namazından uzaklaştırıyorlar.
Böyle yapmayınız. Herhangi biriniz namaz kıldıracağı zaman namazı uzatmasın. Zira içinizde zayıflar, yaşlılar (hastalar) ve de işgüç sahipleri vardır. Kendi başına kılacağı zaman ise dilediği kadar uzatsın. Ben bazan uzunca namaz kıldırmak üzere namaza duruyorum. Ama bir çocuk ağlaması işittiğimde anasını bunaltmış olmamak için namazı kısa tutuyorum. 4 Sunduğumuz bu hadis, namaz gibi İslâmî amellerin en yücesi ve kulluğun omurgası olan bir amel sebebiyle bile kolaylaştırma ilkesinin zedelenemeyeceğini göstermekte, zorlaştırıcı uygulamalara karşı çıkılması gereğini öğretmektedir.
(4) Huzeyfetûl-Yemanî Hz.Peygamber'in şöyle buyurduğunu anlatıyor:
Büyük sorgulama günü olan Kıyâmet Günü'nde Allah zülcelal kullarından bir kulunu şöyle sorgulayacaktır:
- Benim için dünya hayatında ne yaptın?
- Karşılığını ümit ettiğim küçücük bir hayır dahi yapamadım Rabbim.
Yaratan'la kulu arasında tekrarlanacak bu konuşmanın üçüncü aşamasında kul şöyle diyecek:
- Allah'ım! Bana bolca mal vermiştin.
Ben de ticaret yapardım. Ama anlayışlı davranırdım. Borcunu ödeyebilecek olana kolaylıklar sağlar, zor durumda olanlara süre verirdim. (Katına sunulacak bundan başka hiçbir amelim yoktur) Yüce Allah şöyle buyuracak:
- Kolaylaştırmaya en layık olanı benim. (Sen ki benim kullarıma kolaylaştırdın, ben de sana kolaylaştıracağım.) Gir Cennet'ime. 5 Yüce Peygamberimizin tasviplerini, yönlendirmelerini, uyarılarını ve de müjdelerini içeren örneklerle İslâm'ın kolaylaştırıcılık ilkesini açıklamaya çalıştık. Yalnızca dünya hayatımızı değil, âhiret hayatımızı da mutlu edebilecek bu ilkeyi, hayatımızın her anı ve safhasında uygulamamız gereken bir düstur olarak değerlendirmeliyiz.
Mesajımızı Şanlı Peygamberimiz'in bir hadisiyle bitiriyorum: "Şüphesiz İslâm kolaylıktır.
Yükümlü kılınmadığı görevleri üstlenerek, mükellef kılındığı vazifeleri de ruhsatları kullanmaksızın aşırılığa düşerek uygulamaya kalkışanlar, sonunda acze düşerek bu dini gereğince yaşayamazlar.
Sizler sabah-akşam imkânlar ölçüsünde vakitlerinizi değerlendirmeye çalışın. İlgisizliğe ve aşırılığa düşmeksizin orta yolu tutun. Yapabileceklerinize yönelin. Alacağınız Cennet armağanları için de sevinin." 6
1 Hac 78; Bakara 286
2 İ.Kesîr Nisâ 29
3 Buharî Edeb 80
4 et-Tac 1/255
5 İ.Kesîr Bakara 280
6 Buharî îman 29
PEYGAMBERİMİZDEN YÖNETİCİLERE UYARILAR
Şanlı Peygamberimiz, yönetimle ilgili olarak görevlendirdiği kişilerin her birine yaptığı uyarıyı Muaz b. Cebel ve Ebu Musa'yı Yemen'e görevli olarak gönderirken de yaparak onlara şöyle buyurmuştur: "Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız.
Sevdiriniz, nefret ettirmeyiniz. Uyumlu olunuz, ihtilafa düşmeyiniz." 7
Bu buyrukları ile kolaylaştırmayı ilkeleştiren Peygamberimiz, hayır duâları ve bedduâlarını da özellikle idarecilere yönlendirerek şöylece yakarmıştır: "Allah'ım! Kim ümmetimle ilgili bir görevi üstlenir de onlara zorluk çıkarırsa sen de ona zorluk göster.
Üstlendiği görevde kolaylaştırana sen de kolaylaştır." 8
Peygamberimizden bir duâ
"Allahım! Bütün zorlukları kolaylaştırmak sana kolaydır. Tüm zorluklarımı kolaylaştırarak bana lütfet.
Senden dünya ve âhiretim için kolaylık ve bağışlanma dilerim." 9
7 Buharî Edeb 80
9 el-Camiüs-Sağîr Allahümme Bölümü
iSLAM DiNi HAKKINDA BiLMEK iSTEDiĞiNiZ HER ŞEYi, Aliriza.demircan@takvim.com.tr, ard@emir.com.tr,
www.alirizademircan.net ADRESLERİNE GÖNDERiN. ALi RIZA HOCA CEVAPLASIN
