ABD’nin enerji oyunu

Sondönemde büyük refah kaybı yaşayan Amerika, düğmeye bastı. İlk olarak Donald Trump'ın Körfez ziyareti bölgeyi karıştırdı. Geçtiğimiz hafta dünya, Körfez ülkelerinin Katar ile siyasi ilişkilerini kesmesiyle sarsıldı. İşin perde arkasında ise yine petrol ve doğalgaz vardı. Doğu'da yükselen Çin'i geçmek için yeni bir planını uygulamaya başlamıştı. İlk defa kendi doğalgazını ithal etmeye başlayan Amerika, dünya enerjisinden daha fazla pay alabilmek için bu hamleyle Katar'ı devre dışı bıraktı. Dünyada sular ısınırken, İSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERİSTESİULUSLARARASI TİCARETVE FİNANSMAN BÖLÜMBAŞKANI KEREM ALKİN,enerji savaşının perde arkasınıTAKVİM için anlattı...

Dünya 2008'deki ekonomik krizin izlerini neden atlatamıyor?
Bu kriz küresel anlamdadünyanın önde gelen bankacılıksistemlerini ve uluslararası finanssistemini ciddi manada hırpaladı. Yunanbankalarından sonra İspanyol bankalarıile ilgili kırılmalar yaşandı. Nitekimİspanya'nın ilk 10 bankasından biri1 Euro'ya devredildi.

Finansal kriz ne durumda?
Dünyada 195 trilyon dolarlık bir borçvar. Dünya ekonomisinin Gayri SafiMilli Hasılası (GSMG) ise 80trilyon dolar olduğunu göre, dünyaekonomisinin üretilen gelirden ikikatından fazla borç olduğu görülüyor.

Ne yapılması gerekiyor?
2050 yılında gelişmiş ekonomilerintoplam borçlarının milli gelire oranıyüzde 400 olacak. Bu da fiilen batmalarıanlamına gelecektir. Çözüm üretim vebüyümedir. Üretim ve büyümeye dayalıolmayan ekonomiler iflas edecekler.

Amerikan ekonomisi ne durumda?
Küresel finans krizi sonrasındaAmerika'da şirketler, orta veortanın altındaki beyaz ve mavi yakalıçalışanları eskisine göre çokdaha ucuza çalıştırıyor.

Refahı kaybediyorlar mı?
1990'larınsonlarında Amerika'da ortasınıfın milli gelirden aldığı pay yüzde 62düzeyinde iken bu rakam bugün yüzde49'a geriledi. Küresel finans krizininpatlak verdiği dönemde 'ertesi günani çıkacak 400 dolarlık bir ödemeyikarşılayamayacak hane halkı' oranıyüzde 54'e çıkmıştı. Yani toplumunyarısı sabah 400 dolarlık ödemeyiyapabilecek durumda değil. Alınanbütün tedbirlere rağmen bugün ancakyüzde 46'ya gerileyebildi.

Avrupa ne durumda?
Avrupa kriz başlangıcında parasalgenişleme programı olsaydı hafifatlatırdı. Fakat, Almanya AvrupaMerkez Bankası'na (AMB) baskıuygulayarak, programı engelledi. Budurumun Avrupa açısından tarihi birfelaket oldu ve Yunanistan'ı iflasasürükledi, İtalya, İspanya, Portekiz'ive Fransa'yı çok ciddi etkiledi.

Avrupa deyince Almanya ekonomisi diyoruz. Nasıl böyle oldu?
Almanya Avrupa'daki ülkelerekendi mallarını satacak diyealtyapısı daha kurulmadan tek parabirimine EURO'ya geçirdi.

2008 krizi ile Almanya Avrupa piyasasını ele mi geçirdi?
Tek para birimi Almanyasanayide güçlü olmasınedeniyle diğer ülkelerinrekabet gücünü ortadankaldırdı. Euro'nun, baştaABD Doları ve diğer parabirimleri karşısında değerkazanması, rekabetçilikalanında zayıf olanülkelerin ihracatyapamaz hale getiripAlmanya'ya bağlandı.

Almanya yeniden Avrupa'nın imparatoru mu olmak istiyor?
Almanya ekonomikgücünü kullanarak,diğer üye ülkeler üzerindehegomonik bir tavıriçinde olmasıHitler Almanya'sınınyaptıklarını hatırlatıyor.İtalya gezimdetaksi şoförü ile sohbetederken, İtalyanşoför hiddetli birşekilde; "MerkelEkonomikNazi, Ekonomik Nazi..." demişti.

Batı'nın 200 yıldan beri devam eden üstünlüğü bugün Doğu'ya mı kaydı?
Emerging-7 (Gelişmekte olan 7'li)diye ülkeler var. Çin, Hindistan,Brezilya, Rusya, Meksika, Endonezyave Türkiye'nin yer aldığı E-7 ülkeleri.2018-2020 döneminde E-7, G-7ekonomilerini geçecek. G-7 ülkelerihızlı yaşlanırken, E-7'de ise Afrikakıtasından Asya'ya 2030 yılına kadar1 milyar daha yeni nüfus ile 5.5milyara ulaşacak. Türkiye oyunkurucu görevi ile dünyanın batısı iledoğusu arasında ekonomi-politikköprü olma vazifesinidaha da güçlendirerekbu coğrafyadakivarlığını daha daperçinleyebilir.

Katar ablukası neden yapıldı?
Katar'a yönelikabluka,dünya enerjistratejilerindeve piyasalarındadaha etkinolmaya çalışanAmerika BirleşikDevletleri'nin stratejik adımıdır. ABD1970'lerden bu yana kendi ülkesindendünyaya enerji ihracatını yasaklamışbir ülke iken, 2013 yılında ABD enerjiihracatına başladı. 2016 yılı Ocakayında ilk petrol ihracatını İtalya'yagerçekleştirmişti. Çok enteresanKatar ablukasının başladığı hafta daAmerika ilk defa sıvılaştırılmışdoğalgaz ihracatını da Polonya'ya yaptı.

Katar krizi ABD'nin çıkarları için mi çıktı?
Suudi Arabistan ile Sünni cepheyikışkırtarak İran ile daha gerginliksürecinin içine girilmesiniamaçlıyor. Amaç mezhep gerilimiile enerji stratejisini kendi lehinedönüştürmek. Körfez'deki gerginlikenerji üretimini etkileyecek sonuçlargetirirse Körfez ve İran'ın enerjiihracatındaki gerilemesi Amerika'nınbu pazardaki boşluğu kendiürünü ile doldurması amaçlanmakta...

ABD'nin enerji planı doğrultusunda Katar krizi çıkarılmış mı demek istiyorsunuz?
Katar krizi, 2013 baharında dünyayanet enerji ihracatçısı olmaya kararveren ABD'nin dünya enerjipiyasasından çeşitli hamlelerledaha fazla pay alabilmek içinçıkardığı krizlerden bir tanesidir.

Rusya ekonomisini dizginlemek için mi petrol fiyatlarının düşürülmesi de bir plan dahilinde?
Elbette bu da ABD'nin planıdoğrultusunda yapılmaktadır. Enerjiihracatından çok ciddi gelir kazananülkeler, elde ettikleri ekonomikgüç ve cesaretle bağımsız dış politikaizleyebilmekte idiler. Petrol fiyatları100 doların üzerinde 50 dolarınaltına geriledi. İşte bu ülkeler eskisigibi dış politik manevralarıyapamayacak hale geldiler.

MİT krizi, Gezi Olayları, 17-25 Aralık ve 15 Temmuz darbe girişimi. Bu sorunları Avrupa'da bir ülke yaşasaydı ne olurdu?
Bunların hiçbiriniyaşamadanYunanistan, fiileniflas etti. Fransadahil hiçbir ülkebizim yaşadığımızsüreçleri atlatamazdı.



Türkiyeekonomisinin bukadar büyük badireler içindeilk çeyrekte yüzde 5 büyümesi,ikinci çeyrekte bu rakamın yüzde6'ya ulaşması bekleniyor. Yılın ilk yarısında5.5-6 büyümüş bir ekonomi yıl sonuhedefi olan 4.4'ü zaten tutturur.

KUŞAK YOL PROJE
Kuşakyol Projesi 4.5 milyar kilometre kare bir alanda 4.5 milyar nüfusu ilgilendiriyor. Türkiye'ye çok büyük fırsatlar sunabilecektir. Çin ilk etapta bu projeye 75-80 milyar dolar harcamayı planlıyor. Türkiye uzun vadede bu projenin içinde olarak bir yılda 300-400 milyar dolar kazanabilir.

RÖPORTAJ:ALİ DEĞERMENCİ