28 yıllık vesayeti bitiren 28 madde
1982 Anayasası'nı sivilleştirmeyi öngören reform paketi, Meclis Başkanlığı'na sunuldu. Biri yürürlük olmak üzere 29 maddeden oluşan pakette, Türkiye için şu ufuk çizildi:
Giriş Tarihi:
1
ÇOCUKLAR, yaşlılar ve engelliler özel statüyle korunarak, pozitif ayrımcılık genişletilecek.
2
HERKESİN kişisel verilerinin korunmasını isteme hakkı olacak.
3
YURT dışına çıkma hürriyeti, ancak hakim kararıyla sınırlandırılacak.
4
DEVLET her türlü istismara karşı çocukları koruyucu tedbiri alacak.
5
GENEL grev ve lokavta ilişkin yasaklar kaldırılacak.
6
İŞÇİLER, aynı iş kolunda birden fazla sendikaya üye olabilecek.
7
MEMURLAR toplu sözleşme hakkına kavuşacak.
8
TOPLU sözleşmede tanınacak haklar emeklilere de yansıtılacak.
9
KAMU çalışanları, verilen uyarı ve kınama cezalarına karşı dava açma hakkına sahip olacak.
10
PARTİLERİN mali denetimini Sayıştay yapacak.
11
PARTİ kapatma davası, Meclis'te kurulacak özel komisyonun izniyle açılacak.
12
PARTİ kapatmada milletvekilliği düşürülmeyecek.
13
İDARİ şikayetleri incelemek üzere Kamu Denetçiliği (Ombudsman) Kurumu oluşturulacak.
14
YÜKSEK Askeri Şura kararları yargı denetimine açılacak.
15
SİVİLLER, askeri mahkemede yargılanamayacak.
16
DEVLETİN güvenliğine aykırı suç işleyen askerlerin davasına sivil yargı bakacak.
17
ANAYASA Mahkemesi'nin üye sayısı 11'den 17'ye çıkarılacak.
18
BU üyelerin ikisini Meclis seçecek. Kalanını Cumhurbaşkanı, yargı ve YÖK'ün göstereceği adaylar arasında atayacak.
19
ANAYASA Mahkemesi üyelerinin süresi 12 yılla sınırlandırılacak.
20
VATANDAŞLAR, Anayasa Mahkemesi'ne kişisel başvuruda bulunabilecek.
21
MECLİS Başkanı, Genelkurmay Başkanı ve kuvvet komutanları Yüce Divan'da yargılanacak.
22
YÜCE Divan kararları için yeniden inceleme istenebilecek.
23
HAKİMLER ve Savcılar Yüksek Kurulu, 21 üyeden oluşacak.
24
HSYK'nın 10 üyesini bizzat hakim ve savcılar seçecek.
25
KURULUN hakim ve savcılarla ilgili kararlarına itiraz yolu açılacak.
26
EKONOMİK ve Sosyal Konsey, Anayasa kapsamına alınacak.
27
12 EYLÜL döneminin yöneticileri için yargı yolu açılacak.
28
MECLİS Başkanlık Divanı 2 yılda bir yenilenecek.
29
REFORM PAKETİ HALK OYUNA SUNULURSA TÜMÜYLE OYLANACAK.
* * *
DEĞİŞİYOR NETEKİM
1982 Anayasası'nın anti demokratik izlerini silmeyi hedefleyen anayasa değişiklik paketi Meclis'e sunuldu. 29 maddelik paketin yüksek yargıya ilişkin bölümüne 'Gül rötuşu' yapıldı
Anayasa değişiklik paketi, gelen öneriler doğrultusunda bazı yeni düzenlemeler yapılarak Meclis Başkanlığı'na sunuldu. AK Parti Grup Başkanvekili Bekir Bozdağ'ın 214 imza ile Meclis'e ilettiği teklif 3'ü geçici olmak üzere 29 maddeden oluştu. İşte ayrıntılar:
OMBUDSMANLIK GELİYOR: Ombudsmanlık yani kamu denetçiliği oluşturulacak. Bu kurum TBMM'ye bağlı olarak çalışacak. Başdenetçi de TBMM'den seçilecek.
DANIŞTAY'A İNCE AYAR: Katsayı kararlarıyla tartışmalara neden olan Danıştay ve idari yargının diğer kurumları için "yerindelik" sınırlaması öngörüldü. Böylece Danıştay, davalara bakarken yerindelik denetimi yapamayacak. Bu düzenleme ilk kez anayasada bulunacak.
DİSİPLİNE YARGI: Memurlar, haklarındaki uyarma ve kınama cezaları için mahkemeye gidebilecek. Mevcut düzenlemede dava açılamıyordu.
YAŞ'A DENETİM: Yüksek Askeri Şura'nın (YAŞ) TSK'dan ilişik kesme kararları için yargı yolu açılacak. Ancak terfi ve yer değiştirme gibi kararlar kapsam dışında kalacak.
PARTİ KAPATMA: Partiler hakkında kapatma davası açılabilmesi Meclis'te kurulacak komisyonun iznine bağlı olacak. Yargıtay Başsavcısı'nın hazırladığı dosya Meclis'e geldiği tarihte, grubu bulunan siyasi partilerin 5'er üye vermesi ile bir komisyon oluşturulacak. Dava iznini bu komisyon verecek.
ODAK TANIMI DEĞİŞİYOR: Meclis çalışmalarındaki oy ve sözler, Meclis'te ileri sürülen düşünce ve görüşler, idarenin yani bürokrasinin eylem ve işlemlerine bakılarak bir parti için "Odak haline geldi" denilerek kapatma davası açılamayacak. Bir partinin temelli kapatılacağına ilişkin hüküm de anayasadan çıkartılarak kapatılan bir siyasi partinin başka isimler altında kurulmasının yolu açılacak. Böylece mevcut anayasadaki odak tanımı değiştirilecek. Meclis'teki sözlerin dışarıda açığa vurulması halinde "odak" tespiti yapılamayacağına ilişkin hüküm ise paketten çıkartıldı.
YASAK SÜRESİ: Bir siyasi partinin kapatılmasına söz ve hareketleri ile neden olanlara verilen 5 yıllık siyasi yasak 3 yıla indirilecek.
MALİ DENETİM: Partilerin mali denetimi yetkisi, Anayasa Mahkemesi'nden alınarak Sayıştay'a verilecek.
TOPLU OYLAMA: AK Parti, maddelerin referandumda topluca oylanmasında ise ısrarcı oldu.
ASKERLERE YÜCE DİVAN YOLU AÇILDI
AK Parti'nin son dakika sürprizi ile Meclis Başkanı, Genelkurmay Başkanı ve kuvvet komutanlarının görevleri ile ilgili suçlar nedeniyle Yüce Divan'da yargılanmasının yolu açıldı. Bir başka değişiklikle de askerler, "görevleri ile ilgili" işledikleri suçlar dışında sivil mahkemelerde yargılanacak. Devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlarda sivil mahkemeler yetkili olacak.
'12 EYLÜLCÜLER' YARGILANABİLECEK
Anayasa'nın 12 Eylül darbecilerinin yargılanmasını önleyen geçici 15. Maddesi kaldırılacak. 12 Eylül darbesini yapanlar, danışma meclisi üyeleri ile bu kurulların kararlarını uygulayanlara yargı yolu açılacak. Askeri hakimlerin "hakim teminatı" da güçlendirilecek.
ERGENEKON VE CİHANER ÖNLEMİ
Teklifte "Anayasal düzene karşı suçlara ait davalar her halde adliye mahkemelerinde görülür" maddesi de yer aldı. Buna göre, eski ve görevdeki Genelkurmay Başkanları ve kuvvet komutanları da darbe iddiası karşısında özel yetkili ağır cezada yargılanacak. Aynı şekilde, halen tutuklu bulunan Erzincan Başsavcısı İlhan Cihaner de Yargıtay yerine Erzurum'da yargılanacak.
'330 SORUNU YOK'
Teklifi Şahin'e sunan Bekir Bozdağ, 330 oya ulaşma konusunda sıkıntıları olmadığını belirtirken, "Ama başka yerlerde sıkıntı var" diyerek, CHP'nin "110 sıkıntısı"na gönderme yaptı.
POZİTİF AYRIM ANAYASADA
Herkesi kanun önünde eşit sayan 1982 Anayasası'nın aksine, "Kadın, çocuk, yaşlı ve engelliler için alınacak önlemlerin eşitlik ilkesine aykırı olamayacağı" ilk kez anayasaya girecek. Çocukların korunması, gerektiğinde ailelerinden alınabilmelerine ilişkin hüküm de ilk kez yer alacak.
KİŞİSEL VERİLERE KORUMA
Kişiler kendisi ile ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahip olacak. Vatandaşlar kamuda kendisi ile ilgili dosyalara erişirken, fişleme de zorlaşacak. Vatandaşların yurt dışına çıkışı ancak suç soruşturması veya koğuşturma nedeni ile hakim kararı ile kısıtlanabilecek.
ÇALIŞANLARA SİYASİ GREV
Greve katılan çalışanları, grev sırasında işyerinde oluşan zarardan sorumlu tutan düzenleme ve "Siyasi amaçlı grev ve lokavt, dayanışma grev ve lokavtı, genel grev ve lokavt, işyeri işgali, işi yavaşlatma, verim düşürme ve diğer direnişler yapılamaz" hükmü anayasadan temizleniyor.
ALİ SAMİ YEN SATILIYOR
ESNAFIN BORCUNA TAKSİT MÜJDESİ
DERSİMİZ İŞSİZLİK
SEBZE ZAMLANDI
ALİ SAMİ YEN SATILIYOR
ESNAFIN BORCUNA TAKSİT MÜJDESİ
DERSİMİZ İŞSİZLİK
SEBZE ZAMLANDI
ÇOCUKLAR, yaşlılar ve engelliler özel statüyle korunarak, pozitif ayrımcılık genişletilecek. 2
HERKESİN kişisel verilerinin korunmasını isteme hakkı olacak. 3
YURT dışına çıkma hürriyeti, ancak hakim kararıyla sınırlandırılacak. 4
DEVLET her türlü istismara karşı çocukları koruyucu tedbiri alacak. 5
GENEL grev ve lokavta ilişkin yasaklar kaldırılacak. 6
İŞÇİLER, aynı iş kolunda birden fazla sendikaya üye olabilecek. 7
MEMURLAR toplu sözleşme hakkına kavuşacak. 8
TOPLU sözleşmede tanınacak haklar emeklilere de yansıtılacak. 9
KAMU çalışanları, verilen uyarı ve kınama cezalarına karşı dava açma hakkına sahip olacak. 10
PARTİLERİN mali denetimini Sayıştay yapacak. 11
PARTİ kapatma davası, Meclis'te kurulacak özel komisyonun izniyle açılacak. 12
PARTİ kapatmada milletvekilliği düşürülmeyecek. 13
İDARİ şikayetleri incelemek üzere Kamu Denetçiliği (Ombudsman) Kurumu oluşturulacak. 14
YÜKSEK Askeri Şura kararları yargı denetimine açılacak. 15
SİVİLLER, askeri mahkemede yargılanamayacak. 16
DEVLETİN güvenliğine aykırı suç işleyen askerlerin davasına sivil yargı bakacak. 17
ANAYASA Mahkemesi'nin üye sayısı 11'den 17'ye çıkarılacak. 18
BU üyelerin ikisini Meclis seçecek. Kalanını Cumhurbaşkanı, yargı ve YÖK'ün göstereceği adaylar arasında atayacak. 19
ANAYASA Mahkemesi üyelerinin süresi 12 yılla sınırlandırılacak. 20
VATANDAŞLAR, Anayasa Mahkemesi'ne kişisel başvuruda bulunabilecek. 21
MECLİS Başkanı, Genelkurmay Başkanı ve kuvvet komutanları Yüce Divan'da yargılanacak. 22
YÜCE Divan kararları için yeniden inceleme istenebilecek. 23
HAKİMLER ve Savcılar Yüksek Kurulu, 21 üyeden oluşacak. 24
HSYK'nın 10 üyesini bizzat hakim ve savcılar seçecek. 25
KURULUN hakim ve savcılarla ilgili kararlarına itiraz yolu açılacak. 26
EKONOMİK ve Sosyal Konsey, Anayasa kapsamına alınacak. 27
12 EYLÜL döneminin yöneticileri için yargı yolu açılacak. 28
MECLİS Başkanlık Divanı 2 yılda bir yenilenecek. 29
REFORM PAKETİ HALK OYUNA SUNULURSA TÜMÜYLE OYLANACAK. * * *
DEĞİŞİYOR NETEKİM
1982 Anayasası'nın anti demokratik izlerini silmeyi hedefleyen anayasa değişiklik paketi Meclis'e sunuldu. 29 maddelik paketin yüksek yargıya ilişkin bölümüne 'Gül rötuşu' yapıldı
Anayasa değişiklik paketi, gelen öneriler doğrultusunda bazı yeni düzenlemeler yapılarak Meclis Başkanlığı'na sunuldu. AK Parti Grup Başkanvekili Bekir Bozdağ'ın 214 imza ile Meclis'e ilettiği teklif 3'ü geçici olmak üzere 29 maddeden oluştu. İşte ayrıntılar:
OMBUDSMANLIK GELİYOR: Ombudsmanlık yani kamu denetçiliği oluşturulacak. Bu kurum TBMM'ye bağlı olarak çalışacak. Başdenetçi de TBMM'den seçilecek.
DANIŞTAY'A İNCE AYAR: Katsayı kararlarıyla tartışmalara neden olan Danıştay ve idari yargının diğer kurumları için "yerindelik" sınırlaması öngörüldü. Böylece Danıştay, davalara bakarken yerindelik denetimi yapamayacak. Bu düzenleme ilk kez anayasada bulunacak.
DİSİPLİNE YARGI: Memurlar, haklarındaki uyarma ve kınama cezaları için mahkemeye gidebilecek. Mevcut düzenlemede dava açılamıyordu.
YAŞ'A DENETİM: Yüksek Askeri Şura'nın (YAŞ) TSK'dan ilişik kesme kararları için yargı yolu açılacak. Ancak terfi ve yer değiştirme gibi kararlar kapsam dışında kalacak.
PARTİ KAPATMA: Partiler hakkında kapatma davası açılabilmesi Meclis'te kurulacak komisyonun iznine bağlı olacak. Yargıtay Başsavcısı'nın hazırladığı dosya Meclis'e geldiği tarihte, grubu bulunan siyasi partilerin 5'er üye vermesi ile bir komisyon oluşturulacak. Dava iznini bu komisyon verecek.
ODAK TANIMI DEĞİŞİYOR: Meclis çalışmalarındaki oy ve sözler, Meclis'te ileri sürülen düşünce ve görüşler, idarenin yani bürokrasinin eylem ve işlemlerine bakılarak bir parti için "Odak haline geldi" denilerek kapatma davası açılamayacak. Bir partinin temelli kapatılacağına ilişkin hüküm de anayasadan çıkartılarak kapatılan bir siyasi partinin başka isimler altında kurulmasının yolu açılacak. Böylece mevcut anayasadaki odak tanımı değiştirilecek. Meclis'teki sözlerin dışarıda açığa vurulması halinde "odak" tespiti yapılamayacağına ilişkin hüküm ise paketten çıkartıldı.
YASAK SÜRESİ: Bir siyasi partinin kapatılmasına söz ve hareketleri ile neden olanlara verilen 5 yıllık siyasi yasak 3 yıla indirilecek.
MALİ DENETİM: Partilerin mali denetimi yetkisi, Anayasa Mahkemesi'nden alınarak Sayıştay'a verilecek.
TOPLU OYLAMA: AK Parti, maddelerin referandumda topluca oylanmasında ise ısrarcı oldu.
ASKERLERE YÜCE DİVAN YOLU AÇILDI
AK Parti'nin son dakika sürprizi ile Meclis Başkanı, Genelkurmay Başkanı ve kuvvet komutanlarının görevleri ile ilgili suçlar nedeniyle Yüce Divan'da yargılanmasının yolu açıldı. Bir başka değişiklikle de askerler, "görevleri ile ilgili" işledikleri suçlar dışında sivil mahkemelerde yargılanacak. Devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlarda sivil mahkemeler yetkili olacak.
'12 EYLÜLCÜLER' YARGILANABİLECEK
Anayasa'nın 12 Eylül darbecilerinin yargılanmasını önleyen geçici 15. Maddesi kaldırılacak. 12 Eylül darbesini yapanlar, danışma meclisi üyeleri ile bu kurulların kararlarını uygulayanlara yargı yolu açılacak. Askeri hakimlerin "hakim teminatı" da güçlendirilecek.
ERGENEKON VE CİHANER ÖNLEMİ
Teklifte "Anayasal düzene karşı suçlara ait davalar her halde adliye mahkemelerinde görülür" maddesi de yer aldı. Buna göre, eski ve görevdeki Genelkurmay Başkanları ve kuvvet komutanları da darbe iddiası karşısında özel yetkili ağır cezada yargılanacak. Aynı şekilde, halen tutuklu bulunan Erzincan Başsavcısı İlhan Cihaner de Yargıtay yerine Erzurum'da yargılanacak.
'330 SORUNU YOK'
Teklifi Şahin'e sunan Bekir Bozdağ, 330 oya ulaşma konusunda sıkıntıları olmadığını belirtirken, "Ama başka yerlerde sıkıntı var" diyerek, CHP'nin "110 sıkıntısı"na gönderme yaptı.
POZİTİF AYRIM ANAYASADA
Herkesi kanun önünde eşit sayan 1982 Anayasası'nın aksine, "Kadın, çocuk, yaşlı ve engelliler için alınacak önlemlerin eşitlik ilkesine aykırı olamayacağı" ilk kez anayasaya girecek. Çocukların korunması, gerektiğinde ailelerinden alınabilmelerine ilişkin hüküm de ilk kez yer alacak.
KİŞİSEL VERİLERE KORUMA
Kişiler kendisi ile ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahip olacak. Vatandaşlar kamuda kendisi ile ilgili dosyalara erişirken, fişleme de zorlaşacak. Vatandaşların yurt dışına çıkışı ancak suç soruşturması veya koğuşturma nedeni ile hakim kararı ile kısıtlanabilecek.
ÇALIŞANLARA SİYASİ GREV
Greve katılan çalışanları, grev sırasında işyerinde oluşan zarardan sorumlu tutan düzenleme ve "Siyasi amaçlı grev ve lokavt, dayanışma grev ve lokavtı, genel grev ve lokavt, işyeri işgali, işi yavaşlatma, verim düşürme ve diğer direnişler yapılamaz" hükmü anayasadan temizleniyor.
ALİ SAMİ YEN SATILIYOR
ESNAFIN BORCUNA TAKSİT MÜJDESİ
DERSİMİZ İŞSİZLİK
SEBZE ZAMLANDI
ALİ SAMİ YEN SATILIYOR
ESNAFIN BORCUNA TAKSİT MÜJDESİ
DERSİMİZ İŞSİZLİK
SEBZE ZAMLANDI