Hıdırellez Ne Zaman? Hıdırellez 2020 Kutlanacak mı? Hıdırellez Gelenekleri Neler?

Her sene baharın gelişini kutlamak amacıyla hıdıellez etkinlikleri yapılır. UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi'nde de yer alan Hıdırellez şenlikleri çok keyifli geçer. Bu yıl corona virüs salgınıyla mücadele eden ülkemiz insanları salgının yayılmasını önlemek için kendilerini evlerinde karantinaya alıyor. Peki 2020 Hıdırellez ne zaman? Hıdırellez kutlamaları bu yıl yapılamayacak mı? İşte merak edilenler…

Giriş Tarihi 29 Nisan 2020, 12:25 Güncelleme 29 Nisan 2020, 12:26
Hıdırellez Ne Zaman? Hıdırellez 2020 Kutlanacak mı? Hıdırellez Gelenekleri Neler?

İÇİNDEKİLER

Ruz-ı Hızır (Hızır günü) olarak adlandırılan Hıdırellez günü, Türk kültür mirasında önemli yere sahiptir. Anadolu'da da kutlanmaya devam eden Hıdırellez, Mayıs ayına denk gelirken yazın gelişini de müjdeliyor. Hıdırellez geleneklerine göre yapılan kutlamalar bu yıl ne yazık ki yapılamayacak gibi görünüyor. Corona virüs salgınını önlemek amacıyla sosyal izolasyon yapıldığı için Hıdırellez etkinliklerinde topluluk oluşturmak risklidir.

2020 HIDIRELLEZ NE ZAMAN?

Hıdırellez günü, Hızır ile denizlerin hakimi olduğuna inanılan İlyas'ın yeryüzünde buluştukları gün olarak düşünülür ve kutlanır. Hıdırellez 2020 yılında 5 Mayıs Cumartesi akşamı başlayacak, 6 Mayıs Pazar günü ikindi ezanında bitecek.

HIDIRELLEZ GELENEKLERİ NELERİ KAPSAR?

Halk huzura kavuşmak ve türlü dileklerde bulunmak için kışın sona erdiği tabiatın uyandığı hıdrallez'de çeşitli çarelere başvurur. Anadolu'da halk tercihen beyaz elbiseler giyerek gün doğmadan önce yeşil ve bol sulu kırlara gidilip eğlenilir. Kutlamalar yeşillik, ağaçlık alanlarda, su kenarlarında, bir türbe ya da yatırın yanında yapılmaktadır. Bu gibi yerlere bu nedenle Hıdırlık denildiği de olur.

Hızır'ın gezdiği kabul edilen yeşil yerlerde dolaşıp çiçek toplanır, oyunlar oynanır, baharın ilk kuzusu kesilerek yenilir. Toplanan çiçekler kaynatılıp içilirse hastalıklara iyi geleceğin; bu su ile kırk gün yıkanan kişinin gençleşip güzelleşeceğine inanılır.

"Hızır Hakkı" için kuzu kesmek, Hızır geleneğinin yayıldığı her yerde görülen genel bir adettir. Diyarbakır'da Ciğaret adıyla ayrı bir tören yapılır. Baharın bu taze kuzusunu yemekle bedenlerin sağlık ve canlılık kazanacağı inanışı vardır.

Hızır'ın eli değen şeylerin dolup taştığı rivayeti nedeniyle Hızır günü arifesinde yiyecek kaplarının, ambarların ve para keselerinin ağzı açık bırakılır. Ev, bağ, bahçe isteyenler herhangi bir yere istediklerinin küçük bir modelini yaparak; altın ve benzeri ziynet eşyası isteyenler ağaç yapraklarını kollarına veya boyunlarına takarak isteklerine kavuşacaklarına inanır.

Anadolu'nun bazı yerlerinde Hıdrellez Günü yapılan duaların ve isteklerin kabul olması için sadaka verme, oruç tutma ve kurban kesme adeti vardır. Kurban ve adaklar "Hızır hakkı" için olmalıdır çünkü tüm bu hazırlıklar Hızır'a rastlamaya yöneliktir.

Hızır sopası

Bazı yerlerde hastalıklar, ağrılar için şifa olduğuna inanılan Hızır Sopası geleneği vardır. Bu sopa ağrı-sızı olan yerlere vurulursa ağrıların geçeceğine inanılır.

Baht açma törenleri

Hıdrellezde baht açma törenleri oldukça yaygın olarak uygulanır. Talih ve kısmet açtırmak isteyen genç kız ve kadınlardan yüzük, küpe gibi eşyalarını çömleğe atmaları istenir ve çömleğin üzerine su eklenerek ağzı kapatılır. Kapalı çömlek bir gece boyunca bir gül ağacının dibinde bekletilir. Ertesi günü bir araya toplanan kadınlar, çömleği ortaya koyarak maniler eşliğinde eşyaları çıkarmaya başlarlar. Bu törene İstanbul ve çevresinde "baht açma", Denizli ve çevresinde "bahtiyar", Yörük ve Türkmenlerde "mantıfar", Balıkesir ve çevresinde "dağara yüzük atma", Edirne ve çevresinde "niyet çıkarma", Erzurum'da "mani çekme" adı verilir

Yoğurt mayalama geleneği

Kütahya'nın Tavşanlı ilçesine bağlı Yörük köylerinde bir yıllık yoğurt mayası, Hıdırellez ve bu günü takip eden 2 gün süresince sabah ezanı ile tan ağarması arasındaki sürede doğadaki bitkilerin üzerinden toplanan çiy tanelerinden sağlanır.

Trabzon-Şalpazarı İlçesi'nde maya katılmadan yoğurt yapılır. Mayalama sıcaklığındaki sütün içine besmeleyle bir tahta kaşık konur. Bu şekilde elde edilen maya bir yıl kullanılır ve gelecek yıl tekrar değiştirilir.