Yorgun Savaşçı'yı kim yaktı?

Sevgili Halit Ağabey'i de sonsuza uğurladık. Her karşılaştığımızdaki o sıcacık yüz, telefondaki o içten, güven veren ses yok artık. İnsanlara yardım etmek deyince ilk aklıma gelen isim, eşi Gülper Refiğ de artık ne yazık ki sadece onun anılarıyla ve sevgili kedileriyle yaşamak zorunda... Çok sık olmasa da yemek sonrası, kitaplarla dolu salonunda koltuklara gömülerek yaptığımız sohbetler de tarih oldu.
Ölümünün ardından onun nasıl bir entelektüel olduğu yazıldı, çizildi. Ve bilindiği gibi Halit Abi'yi yaşamında en çok etkileyen olay, Yorgun Savaşçı filminin yakılmasıydı. Aradan geçen uzun yıllar sonra filmin TRT ekranlarında gösterildiği gün, "Tüm kopyaları yakılmamış" diyenler de çıktı. Oysa tüm kopyalar yakılmış, asıl önemlisi filmin negatifi yani orjinali de yok edilmişti. TRT'de oynayan, sadece arşivde saklanan bir video bandıydı. Bu şu demek oluyordu; Yani aylar süren onca emek vahşice yok edilmiş, Yorgun Savaşçı'nın sinemada gösterilme şansı kalmamıştı.

Amaç orduyu etkisiz hale getirmek
Yorgun Savaşçı'yı kim yakmıştı? Görünürde Kenan Evren'in emriyle TRT'nin başına atadığı Macit Akman Paşa. Ama Halit Ağabey, o sohbetlerin birinde, konunun çok daha derin olduğunu anlatmıştı. Bunun üzerine onunla bir söyleşi yapıp bu konudaki düşüncelerini yansıtmıştım. Bugün ardından ağıt yakanlardan hiç kimse ciddiye almamıştı söylediklerini. Bir komplo teorisi gibi görünse de karanlıkta kalan bu konuyu Halit Refiğ'in bakış açısıyla bir kez daha gündeme getirmek, ustaya karşı yapılacak son görev benim için.
Lafı uzatmaya gerek yok. Söylediği kısaca şuydu: "Yorgun Savaşçı'yı orduyu etkisiz hale getirmek isteyen örgütler yaktırdı!" "Nasıl yani?" dediğinizi duyar gibiyim. Hem de Kenan Evren döneminde.

Ecevit başlattı, Evren bitirdi
Yorgun Savaşçı'nın çekimleri, Bülent Ecevit'in başbakan olduğu günlerde bizzat onun isteği ile başlar. Bu arada 12 Eylül darbesi olur ve Türkiye'nin başına Kenan Evren, TRT'nin başına da Macit Akman Paşa gelir. Çekimler sona ermek üzereyken bir gün Akman Paşa, Refiğ'i çağırır ve 'Kemal Tahir'in, komünist Nazım Hikmet'in yetiştirdiği, Atatürk düşmanı bir yazar' olduğuna dair imzasız mektupları gösterir. "Yorgun Savaşçı'nın yakılma süreci o gün başlamıştı" demişti Halit Ağabey.
Bunu Türk Silahlı Kuvvetleri'ne kurulan bir tuzağın parçası olarak görüyordu. Ona göre, o dönemde Kürtçe'nin yasaklanması da bu tuzaklardan biriydi. "Askerler, Kürtler'in ana dilini konuşmasını yasakladı, askerler filmi yaktırdı, sanata karşılar dedirtmek istiyorlar" diyordu.
Emir kimin ağzından çıkmıştı? Dönemin Başbakanı emekli Amiral Bülent Ulusu emri kendi verdiğini kabul ediyordu. Ama onun üzerinde de Kenan Evren vardı. Peki bu çelişki nereden doğuyordu? Konuşma aynen şöyle geçti:
Kenan Evren onaylamasaydı? Kenan Evren'in tasdiki olmasaydı yakılmazdı film. Üst kademe askeri yönetimine bir şeytan, bu yakma fikrini getiriyor. Yaktıracak, sonra Türk Ordusu'nu kültür düşmanlığı ile suçlayacak.
Kenan Evren'i bile etkileyecek bu şeytan kim olabilir ki? Bu gizli servislerin işi. En büyük ihtimal CIA.
Ordunun gözden düşürülmesinde Amerika'nın nasıl bir çıkarı olabilir?
Bu gün Amerika ve Avrupa birliğinin orduyu devreden çıkarma konusunda ne çıkarı varsa, o gün de aynı şey vardı. Aynı günlerde Kürtçe sorunu da gündeme getirildi. Bir Kürt meselesine zemin hazırlanmak istendi. Türkiye'de devletin koruyucusu olan TSK'yı yıpratmak meselesi...
Halit Ağabey, çocuğu gibi gördüğü Yorgun Savaşçı'nın katledilmesi konusunda işte böyle düşünüyordu. O konuşmanın sonunda bambaşka bir konuda, eşi Gülper Refiğ için de şunları söyleyecekti. "Ben Gülper'le evlenene kadar hiçbir kadınla uzun süre beraber olamayacağımı düşünürdüm. Gülper bunu toptan çürüttü. Anlaşmanın güçlü olabileceği evliliklerin de var olduğunu öğretti. Beni adam etti kısaca."
Onu çok özleyeceğiz sevgili Gülper.