Dr. Kadir Tuna: Roubini'nin kehaneti 10 yıl geciktirebilir!

Küresel ekonomideki bir borç krizi toparlanmayı nasıl etkiler?
Krizin başlangıcından bu yana krizin seyrine ilişkin çok farklı senaryolar söylendi. Ancak yine arasından en dikkat çekici olanı Nouriel Roubini'nin küresel ekonominin bir borç krizi ile karşı karşıya kalabileceği görüşüydü. Kriz sürecinde iyiden iyiye artan kamu borçları, finansal krizin giderek bir borç krizine dönüşme riskini artırdı. Hiç kuşkusuz 'bundan sonra ne olacak?' sorusunun cevabı çok açık. 1998 yılında borç krizi yaşayan Rusya, 1999 yılında Ekvador ve 2001 yılında Arjantin moratoryum ilan ederek borçlarını ödemeyi ertelediklerini açıklamışlardı.
Moratoryum ilan etmek son çare. Bu çareye başvuran ülkelerin tekrar toparlanması yıllar alabilmekte. Her ülke petrol üreticisi olmaları nedeniyle toparlanma süreci hızlı olan Rusya ve Ekvador kadar şanslı olamamakta.

Riskli ülkeler hangileri?
Borç krizi Avrupa'nın kapısını çalmaya başladı. Yunanistan dışında riskli ülkeler kategorisinde Portekiz, İngiltere, İspanya, İzlanda, İrlanda ve İtalya bulunmakta. Dünya Bankası kaynaklarına göre, 2 trilyon 595 milyar dolarla İtalya, 2 trilyon 546 milyar dolarla İspanya ve 2 trilyon 321 milyar dolarla İrlanda en fazla borç yüküne sahip ülkeler. Bu ülkeleri 548,4 milyar dolar ile Portekiz, 136 milyar dolar ile İzlanda izlemekte. Ve son 18 aylık dönemde 178 milyar sterlin kamu borcu artan İngiltere bu borç sarmalına girmiş durumda.

Moratoryum küresel sorun haline gelirse Türkiye nasıl etkilenir?
Aslında borç krizlerinde moratoryum, üzerinde konuşulmak istenmeyen olası en kötü senaryo. Böyle bir olasılığın gerçekleşmesi durumunda kriz birkaç ülke ile sınırlı kalmayabilir. Böyle bir ortamda borçlanma imkanı zorlaşacak ve borçlanma maliyetleri artacaktır. Türkiye ekonomisi, OECD bileşik öncü göstergeler endeksine göre, Asya ülkeleri içinde ve OECD ülkeleri içinde en hızlı toparlanan ülke konumundadır. Ancak buna rağmen kreditörler güven kaybına uğrayan bir piyasada geçici de olsa borç verme konusunda ketum davranabilir.